Οι αυξανόμενες δαπάνες για τα τρόφιμα οφείλονται σε παράγοντες όπως το κόστος ενέργειας, γεωπολιτικές εντάσεις, έλλειψη εργατικού δυναμικού και αποτυχημένες σοδειές λόγω της κλιματικής αλλαγής, σύμφωνα με μια νέα μελέτη από γερμανικό πανεπιστήμιο.
Ειρωνικά, η ίδια η παραγωγή τροφίμων αποτελεί σημαντική αιτία της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, μέτρα όπως η επιβολή κόστους στο CO2 και η βιωσιμότητα της γεωργίας φέρουν μαζί τους κόστη που επηρεάζουν τόσο τους παραγωγούς όσο και τους καταναλωτές. Το ερώτημα είναι: ποιος θα πληρώσει αυτούς τους κανόνες για τη διατροφική παραγωγή;
Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Κλιματικής Έρευνας Πότσνταμ (PIK), οι περιφερειακές αλυσίδες αξίας παίζουν καθοριστικό ρόλο. Σε πλούσιες χώρες όπως οι ΗΠΑ, τα κόστη της γεωργίας αποτελούν λιγότερο από 20% της συνολικής τιμής των τροφίμων, σε αντίθεση με το 70% σε περιοχές όπως η Υποσαχάρια Αφρική. Αυτή η διαφορά δείχνει πώς λειτουργούν παγκοσμίως οι αλυσίδες τροφίμων.
Η κατανάλωση επεξεργασμένων προϊόντων έχει μεγάλο οικολογικό αποτύπωμα. Σε πλούσιες χώρες οι κάτοικοι ξοδεύουν πολλά σε πολυτελή προϊόντα και φαγητό εκτός σπιτιού, ενώ σε φτωχότερες χώρες τα βασικά τρόφιμα καταναλώνουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος. Ως εκ τούτου, τα μέτρα για το κλίμα έχουν σοβαρό αντίκτυπο στους καταναλωτές σε χώρες με χαμηλά εισοδήματα. Οι παραγωγοί σε αυτές τις περιοχές μετακυλύουν τις αυξήσεις τιμών άμεσα, απειλώντας την επισιτιστική ασφάλεια.
Η μελέτη του PIK προσομοίωσε δύο σενάρια: ένα όπου εφαρμόζονται αυστηρά μέτρα για το κλίμα και ένα όπου όλα μένουν ως έχουν. Σε πλούσιες χώρες οι τιμές για τους καταναλωτές αυξάνονται κατά έναν παράγοντα 1,25 μέχρι το 2050, ενώ σε φτωχότερες χώρες οι τιμές γίνονται 2,73 φορές υψηλότερες. Στις φτωχότερες χώρες οι επιπτώσεις είναι πιο σοβαρές: οι τιμές για τους καταναλωτές αυξήθηκαν κατά 2,45 φορές και για τους παραγωγούς κατά 3,3 φορές.
Χωρίς φιλόδοξα μέτρα για το κλίμα, ο παγκόσμιος πληθυσμός κινδυνεύει από ακόμη υψηλότερες τιμές τροφίμων λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων και διαταραγμένων αλυσίδων εφοδιασμού. Οι επενδύσεις σε βιώσιμη γεωργία και δίκαιη επιβολή κόστους CO2 μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Η οικονομική στήριξη ευάλωτων πληθυσμών και περιοχών είναι απαραίτητη για να εξασφαλιστεί μια δίκαιη μετάβαση και ασφάλεια, καταλήγει η γερμανική μελέτη.