Η Ολλανδία, μαζί με την Αυστρία, τη Σουηδία και τη Δανία, παρουσίασαν δικές τους προτάσεις για ένα ευρωπαϊκό ταμείο ανάκαμψης από τον κορονοϊό. Αυτό το σχέδιο των τεσσάρων χωρών βρίσκεται σε σημαντικά σημεία σε καχυποψία με την πρόσφατα δημοσιευμένη γαλλογερμανική πρόταση.
Η πρόταση των «τσιγκούνων τεσσάρων» μπορεί να θεωρηθεί ως αντίδραση στη συμβιβαστική πρόταση που παρουσίασαν την περασμένη εβδομάδα ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν και η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ. Έτσι, τώρα υπάρχουν δύο προτάσεις πάνω στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες.
Σε πολιτικό και διοικητικό επίπεδο, η προσοχή στα όργανα της ΕΕ μετά τα προηγούμενα έκτακτα μέτρα έχει πλέον στραφεί στην ανοικοδόμηση. Οι προοπτικές όμως είναι δυσοίωνες. Η οικονομία συρρικνώνεται κατά μέσο όρο 7,4 τοις εκατό. Παρά αυτή τη σοβαρή ύφεση, η ΕΕ διήνυσε μακρά περίοδο έντονων συζητήσεων για τη χρηματοδότηση του σχεδίου ανοικοδόμησης. Ξανάρχισαν οι γνωστές αντιπαραθέσεις μεταξύ Βορρά και Νότου, και μεταξύ πλουσίων και φτωχών χωρών.
Σε αυτή την κατάσταση, την περασμένη εβδομάδα ο Εμανουέλ Μακρόν και η Άνγκελα Μέρκελ πήραν την πρωτοβουλία. Πρότειναν ένα ταμείο ανάκαμψης ύψους 500 δισεκατομμυρίων ευρώ, μαζί με άλλες προσαρμογές της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να συγκεντρώσει τα χρήματα από τις αγορές κεφαλαίου και τα κράτη μέλη θα το αποπληρώσουν από κοινού.
Η πρόταση των τεσσάρων χωρών έρχεται πριν από τον αναθεωρημένο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ που θα ανοίξει τον δρόμο για τη συγκέντρωση εκατοντάδων δισεκατομμυρίων για οικονομική ανάκαμψη. Ιδιαίτερα οι χώρες του νότου της Ευρώπης έχουν πληγεί σοβαρά από την κρίση του κορονοϊού. Η Ολλανδία έχει δεχθεί έντονη κριτική από τις νότιες χώρες γιατί το Χάγη παρουσιάζεται υπερβολικά αδιάλλακτο. Η Ολλανδία δεν επιθυμεί να δώσει πολλά δισεκατομμύρια χωρίς προϋποθέσεις.
Την Τετάρτη, η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σκοπεύει να παρουσιάσει αναθεώρηση του πολυετούς προϋπολογισμού 2021-2027 της ΕΕ. Οι τέσσερις χώρες υποστηρίζουν ένα προσωρινό, εφάπαξ ταμείο έκτακτης ανάγκης. Αυτό το ταμείο θα ήταν εκτός του κανονικού προϋπολογισμού της ΕΕ, και επομένως εκτός των νόμων και αρμοδιοτήτων της ΕΕ. Έτσι, ούτε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα έχει λόγο για αυτό. Από αυτό το ταμείο, οι πληγείσες χώρες της ΕΕ θα μπορούν να ζητήσουν δάνειο για μέγιστο διάστημα δύο ετών.
Ποσά δεν αναφέρονται (ακόμη;). Πρώτα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να εξετάσει πόσα χρήματα ακριβώς χρειάζονται. Οι πληγείσες χώρες που θέλουν χρήματα πρέπει να υποβάλουν δικό τους σχέδιο ανάκαμψης. Το σχέδιο στήριξης του Μέρκελ και Μακρόν δεν προορίζεται ως δάνειο, αλλά ως επιχορήγηση ή δωρεά. Σύμφωνα με αυτούς, το επιτρεπτό επίπεδο χρέους στην Ευρώπη μπορεί να αυξηθεί. Αυτό ακριβώς το τέσσερις δεν θέλουν.
Σύμφωνα με τη Μέρκελ πρόκειται για μια «έκτακτη εφάπαξ προσπάθεια» για να στηριχθούν οι περισσότερο πληγείσες χώρες. Επίσης, οι τέσσερις χώρες δεν θέλουν να συνεισφέρουν έξτρα χρήματα στον πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ. Θέλουν αυτός ο προϋπολογισμός να ισχύει για επτά χρόνια και το ταμείο ανάκαμψης των δύο ετών να λειτουργεί παράλληλα προσωρινά.