Την Τετάρτη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τις δικές της ιδέες για μια διάσκεψη διάρκειας δύο ετών σχετικά με τον εκσυγχρονισμό και τις μεταρρυθμίσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή δεν αναμένει από αυτήν να προκύψουν συνολικές τροποποιήσεις των συνθηκών ή ριζικές δομικές αλλαγές.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φιλοδοξεί να ξεκινήσει τη διάσκεψη στις 9 Μαΐου, ακριβώς εβδομήντα χρόνια μετά την Διακήρυξη Σούμαν που αποτέλεσε το έναυσμα για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Την προηγούμενη εβδομάδα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαπίστωσε ήδη ότι αυτή η διάσκεψη πρέπει κυρίως «να ακούσει τους ευρωπαίους πολίτες». Οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών της ΕΕ θα παρουσιάσουν την επόμενη εβδομάδα τις δικές τους απόψεις για το μέλλον της Ένωσης. Μετά από αυτό, οι τρεις θεσμοί θα πρέπει να συμφωνήσουν μεταξύ τους για τους στόχους, το πεδίο εφαρμογής και την οργάνωση της διάσκεψης, η οποία αναμένεται να διαρκέσει περίπου δύο χρόνια.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε υποσχεθεί ένα χρόνο πριν μια διάσκεψη για περαιτέρω δημοκρατικοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διάσκεψη αποτελεί μάλλον απάντηση στην παρατεταμένη δυσαρέσκεια σχετικά με τη λειτουργία των θεσμών της ΕΕ. Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του πριν από μερικά χρόνια, ο νεαρός φιλελεύθερος Γάλλος πρόεδρος Μακρόν είχε ενθουσιωδώς προτείνει ορισμένες εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις και καινοτομίες, οι οποίες εκείνη την εποχή είχαν παραπεμφθεί ευγενικά στην άκρη από πολλούς άλλους ηγέτες κυβερνήσεων της Ευρώπης.
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ντέιβιντ Σασόλι, χαρακτήρισε τη διάσκεψη ως “λιθοθέτη στη νίκη της νέας Ευρώπης”. Κατά τη γνώμη του, οι κρίσεις των τελευταίων δέκα ετών, όπως το Brexit, ανέδειξαν τους περιορισμούς του τρέχοντος διοικητικού μοντέλου. Η ΕΕ πρέπει να γίνει πιο δημοκρατική, διαφανής και αποτελεσματική, με ευρεία συμμετοχή των ευρωπαίων πολιτών, κατέληξε.
Επίσης, η αυξανόμενη αντιευρωπαϊκή διάθεση στη Μεγάλη Βρετανία κατά τη διάρκεια της διαδικασίας του Brexit και οι αυξανόμενες εθνικιστικές τάσεις σε ορισμένες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης καθιστούσαν όλο και πιο σαφές ότι είναι απαραίτητες προσαρμογές στις διαδικασίες και τους κανόνες. Επιπλέον, τον Μάιο του περασμένου έτους, αμέσως μετά τις ευρωπαϊκές εκλογές, οι ηγέτες κυβερνήσεων και αρχηγοί κρατών απέρριψαν απρόσμενα τους «spitzenkandidaten» του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για υψηλές θέσεις στην ΕΕ.
Έτσι αναζωπυρώθηκε ο διαρκώς διαμορφούμενος εδώ και δεκαετίες «αγώνας για την εξουσία» μεταξύ των κρατών της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το ποιος τελικά έχει τον έλεγχο της εκτελεστικής οργάνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επιπλέον, κάποιοι φοβούνται ότι η ΕΕ κρυφά αναζητά περισσότερη ομοσπονδιοποίηση και περισσότερες νέες αρμοδιότητες.
Ο Ολλανδός ευρωβουλευτής Πίτερ βαν Ντάλεν (Χριστιανοδημοκρατική Ένωση) έδειξε ήδη σκεπτικισμό. Κατά τη γνώμη του, ελάχιστοι αντλούν μαθήματα από τη δυσαρέσκεια που οδήγησε τελικά στο Brexit. Οι Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Εθνικιστές σκοπεύουν να διοργανώσουν τη δική τους διάσκεψη.