Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί με μια μετριασμένη πρόταση σχετικά με επενδύσεις σε νέους σταθμούς φυσικού αερίου και πυρηνικής ενέργειας να αποφύγει μια επικείμενη σύγκρουση μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ. Οι Επιτρόποι της ΕΕ διέρρευσαν μια πρόταση φορολογίας στην οποία οι επενδύσεις σε πυρηνική ενέργεια και φυσικό αέριο σε ορισμένες περιπτώσεις χαρακτηρίζονται «φιλικές προς το περιβάλλον».
Η πρόταση έχει σταλεί στα κράτη μέλη της ΕΕ, αλλά δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί επίσημα και δεν έχει αποσταλεί στις κοινοβουλευτικές ομάδες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι επενδύσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις θα λαμβάνουν πράσινη σήμανση μόνο εάν χρησιμοποιούνται οι πιο σύγχρονες τεχνολογίες σύμφωνα με τους νέους κανόνες της ΕΕ για τη φορολογία («ταξινομία»). Επίσης, πρέπει να υπάρχει επαρκής χρηματοδότηση και συγκεκριμένο σχέδιο για την αποθήκευση και διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων.
Οι νέοι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με βάση το φυσικό αέριο θα επιτρέπονται μόνο εάν εκπέμπουν πολύ λιγότερο CO2. Οι εισηγούμενες «εξαιρέσεις» θα ισχύουν μόνο για τα επόμενα 20 χρόνια.
Η πρόταση είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενη και προκάλεσε ήδη τον προηγούμενο μήνα έντονες συζητήσεις μεταξύ των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της Ευρώπης. Η Γαλλία και περίπου δέκα άλλες χώρες υποστηρίζουν την πυρηνική ενέργεια, καθώς μπορεί να αποτελέσει εργαλείο στη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα που η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο μέχρι το 2050. Όμως, μεταξύ άλλων, η Αυστρία και η Γερμανία αντιτίθενται κατηγορηματικά λόγω του κινδύνου από τα πυρηνικά απόβλητα.
Η μεγαλύτερη αντίθεση κινήματος προστασίας του περιβάλλοντος και πολλών κρατών μελών της ΕΕ είναι ότι οι νέοι σταθμοί φυσικού αερίου και πυρηνικής ενέργειας, χρηματοδοτούμενοι με τη βοήθεια των Βρυξελλών, παρεμποδίζουν την ανάπτυξη πραγματικά καθαρών πηγών ενέργειας όπως ο ήλιος και ο άνεμος. Φοβούνται πως οι επενδυτές θα συνεχίσουν να δεσμεύουν κεφάλαια σε λιγότερο φιλικές προς το περιβάλλον μορφές ενέργειας, μειώνοντας έτσι τους πόρους για καινοτόμες επενδύσεις.
Ο Ολλανδός ευρωβουλευτής Bas Eickhout (GroenLinks) χαρακτήρισε τη θέση ως «greenwashing» και δήλωσε πρόσφατα «ότι τότε μπορούμε να ξεχάσουμε τη Συμφωνία του Παρισιού». Ο Επίτροπος κλιματικής δράσης Frans Timmermans είπε νωρίτερα για τις επιδοτήσεις νέων πυρηνικών σταθμών ότι «κατά τη γνώμη του δεν είναι απαραίτητες», αν και η Πρόεδρος της Επιτροπής Ursula von der Leyen τις υποστηρίζει.
Η πιθανότητα οι αντίπαλοι στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να συγκεντρώσουν την απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία για να αλλάξουν τη θέση της Επιτροπής σύμφωνα με πληροφορίες είναι μικρή. Απαιτούνται 15 κράτη μέλη που μαζί να εκπροσωπούν το 65% του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Η πιθανότητα για αρνητική πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι ελαφρώς μεγαλύτερη.
Η συμβιβαστική πρόταση να επιτρέπονται νέες επενδύσεις σε σταθμούς φυσικού αερίου και πυρηνικής ενέργειας υπό αυστηρότερες προϋποθέσεις θεωρείται νίκη για τον Γάλλο πρόεδρο Μακρόν. Εκείνος το ζητεί επί χρόνια και επιπλέον θα είναι πρόεδρος της ΕΕ το επόμενο εξάμηνο.
Ακριβώς το περασμένο Σαββατοκύριακο έκλεισαν στη Γερμανία τρεις πυρηνικοί σταθμοί. Η χώρα θα διατηρήσει ακόμη τρεις, οι οποίοι θα κλείσουν σε ένα χρόνο. Η Γερμανία σταματά πλήρως τη χρήση πυρηνικής ενέργειας για ηλεκτροπαραγωγή. Η απόφαση είχε ληφθεί ήδη το 2011, με άμεσο αφορμή το πυρηνικό ατύχημα στη Φουκουσίμα της Ιαπωνίας.
Στην Ολλανδία αυτή τη στιγμή ο πυρηνικός σταθμός στο Zeeland, Borssele, είναι ο μόνος που παράγει ηλεκτρική ενέργεια. Αυτός ο πυρηνικός σταθμός ισχύος 485 μεγαβάτ καλύπτει περίπου το 3% της απαιτούμενης ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα μας. Πρόκειται για παλιό σταθμό, που κατασκευάστηκε το 1973. Ο πυρηνικός σταθμός Dodewaard ήταν ο πρώτος πυρηνικός σταθμός της Ολλανδίας το 1969. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σταμάτησε το 1997.