Το πολωνικό κοινοβούλιο έκανε ένα νέο βήμα προς μια πολιτικο-νομική αντιπαράθεση με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το συντηρητικό-εθνικιστικό κοινοβούλιο στη Βαρσοβία ενέκρινε τον αμφιλεγόμενο νόμο, με τον οποίο μπορούν να απολυθούν δικαστές αν ασκήσουν κριτική στις νομικές μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης. Ο νόμος προτάθηκε από το συντηρητικό κυβερνών κόμμα PiS, που διαθέτει απόλυτη πλειοψηφία.
Στον νέο νόμο οι δικαστές δεν επιτρέπεται επίσης να ασκούν κριτική στον διορισμό νέων δικαστών ή να εκφράζονται για πολιτικά ζητήματα. Η πρόταση νόμου προκάλεσε αναταραχή, όχι μόνο στην Πολωνία αλλά και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Σε άλλους τομείς πολιτικής, η κυβέρνηση PiS απορρίπτει επίσης πολλές ευρωπαϊκές φιλελεύθερες τάσεις. Σε απάντηση, η ΕΕ απειλεί με περικοπή των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων.
Το πολωνικό ανώτατο δικαστήριο προειδοποίησε νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα για τις συνέπειες του νόμου, που ενδέχεται να προκαλέσει ρήξη με την ΕΕ. Σύμφωνα με το ανώτατο δικαστήριο, ο νόμος στοχεύει κυρίως να δώσει στον πρόεδρο Αντρέι Ντούντα την ελευθερία να επιλέξει νέο πρόεδρο του δικαστηρίου το Μάιο του 2020. Με το νέο νόμο, τα υπόλοιπα μέλη δεν μπορούν να αντιταχθούν στον διορισμό από τον Ντούντα, που θεωρείται σύμμαχος του PiS.
Οι υπέρ-ευρωπαϊκοί δήμαρχοι των πρωτευουσών της Ουγγαρίας, Πολωνίας, Σλοβακίας και Τσεχίας σχημάτισαν συνεργασία γι' αυτό το θέμα. Στοχεύουν μαζί σε περισσότερη απευθείας χρηματοδότηση από την ΕΕ για τα τοπικά τους έργα, παρακάμπτοντας έτσι τις δικές τους κυβερνήσεις.
Οι δήμαρχοι της Βουδαπέστης, Βαρσοβίας, Μπρατισλάβα και Πράγας αποκαλούν τη συμφωνία τους «συνθήκη των ελεύθερων πόλεων». Δεσμεύονται να υποστηρίξουν «την προστασία και προώθηση κοινών αξιών όπως η ελευθερία, η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η δημοκρατία, η ισότητα, το κράτος δικαίου, η κοινωνική δικαιοσύνη, η ανεκτικότητα και η πολιτισμική ποικιλότητα».
Οι συντηρητικές και ευρωσκεπτικιστικές κυβερνήσεις, κυρίως της Πολωνίας και της Ουγγαρίας, έχουν τεταμένες σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Βρυξέλλες κατηγορούν τις χώρες για υπονόμευση του κράτους δικαίου. Οι τέσσερις δήμαρχοι επιλέγουν ρητά διαφορετική πορεία.