Οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών της ΕΕ συμφωνούν, όπως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ότι πρέπει να επιβληθεί φόρος άνθρακα στις εισαγωγές από χώρες εκτός ΕΕ. Αυτό το «πράσινο τελωνειακό εμπόδιο» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της νομοθεσίας για το κλίμα του Ευρωπαίου Επιτρόπου Frans Timmermans.
Ο Ολλανδός ευρωβουλευτής του PvdA Mohammed Chahim εργάζεται ως εισηγητής εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για αυτές τις προτάσεις νόμου. Είναι ευχάριστα έκπληκτος από τη γρήγορη συμφωνία των κρατών μελών της ΕΕ, αλλά και κριτικός.
«Είναι ελπιδοφόρο ότι τα ευρωπαϊκά κράτη μέλη συμφωνούν τόσο γρήγορα ότι και οι βιομηχανίες εκτός Ευρώπης πρέπει να αναλάβουν δράση για τον περιορισμό των εκπομπών CO2. Αλλά το τεστ είναι στην πράξη: η συμφωνία των υπουργών Οικονομικών αφήνει ακόμη πολλές ερωτήσεις αναπάντητες σχετικά με σημαντικές λεπτομέρειες του Μηχανισμού Προσαρμογής Άνθρακα στα Σύνορα (CBAM, προφέρεται: κί-μπαμ).
Οι επιχειρήσεις στην Ευρώπη ήδη πληρώνουν για τις εκπομπές CO2. Για να διατηρηθεί το δίκαιο πεδίο ανταγωνισμού με τη βιομηχανία εκτός Ευρώπης, λαμβάνουν σήμερα δωρεάν δικαιώματα εκπομπής ως αποζημίωση. Με την εφαρμογή της νομοθεσίας CBAM, αυτά τα δωρεάν δικαιώματα θα μειωθούν σταδιακά και τελικά θα καταργηθούν.
Στη συμφωνία που επιτεύχθηκε την Τρίτη από τους υπουργούς Οικονομικών δεν αναφέρεται τίποτα για τη μείωση αυτών των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής. Ο Chahim σημειώνει: «Ακριβώς αυτή η «ελέφαντας στο δωμάτιο» παραμένει άγνωστη και ανεξέταστη. Ας μην ξεχνάμε ότι ο CBAM είναι καταρχάς ένα μέτρο για το κλίμα.
Αυτό το μέτρο έχει στόχο να αποφύγει τη μεταφορά της ρυπογόνου ευρωπαϊκής παραγωγής εκτός ΕΕ (φαινόμενο διαρροής άνθρακα). Αλλά για μένα είναι απόλυτα σαφές: δεν υπάρχει CBAM χωρίς σαφήνεια για τη σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής.»
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξακολουθεί να καθορίζει τη θέση του σχετικά με τον φόρο άνθρακα στις εισαγωγές. Υπό την ηγεσία του Chahim, εξετάζονται αυτήν τη στιγμή πάνω από 1300 τροπολογίες που υποβλήθηκαν στην πρόταση νόμου.
Αναμένεται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ψηφίσει για τον CBAM στις 11 Μαΐου, μετά την οποία θα ακολουθήσουν (τρυμερής) διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη (το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο) για την επίτευξη τελικής συμφωνίας επί της πρότασης νόμου.
Η νέα αυτή νομοθεσία αναμένεται να επηρεάσει τις εμπορικές συμφωνίες που η ΕΕ μπορεί να συνάψει με χώρες εκτός ΕΕ. Η μη εφαρμογή «ίδιων κανόνων» έχει ήδη καταστήσει αδύνατη την έγκριση της συμφωνίας Mercosur με χώρες της Νότιας Αμερικής. Ο νέος τελωνειακός φόρος άνθρακα πιθανώς θα ισχύσει μόνο για μέρος των τροφίμων και των γεωργικών προϊόντων.