Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να κινητοποιήσει όλους τους οικονομικούς πόρους για την ιατρική, κοινωνική και οικονομική ανάκαμψη από την κρίση του κορωνοϊού. Όχι μόνο από αλληλεγγύη προς τις γειτονικές χώρες που επλήγησαν σοβαρά, αλλά και επειδή το χρωστάμε στη νέα γενιά», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σχέδια για μια προσαρμοσμένη πολυετή δημοσιονομική περίοδο, μετά την υποβολή από τη Γαλλία και τη Γερμανία από κοινού, και μια ομάδα των «σφιχτών τεσσάρων» ανταγωνιστικών προτάσεων. Η πρόταση που παρουσίασε τώρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν περιλαμβάνει μόνο κάποιους συμβιβασμούς σε δύσκολα θέματα, αλλά προσφέρει και ορισμένες «νέες λύσεις». Αυτές οι καινοτομίες αποτελούν νέες προκλήσεις για τις οποίες τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ δεν έχουν συμφωνήσει ακόμη.
Ο προτεινόμενος από την φον ντερ Λάιεν πολυετής προϋπολογισμός για το 2021 – 2027 εκτιμάται ότι θα κοστίσει ετησίως 1,85 τρισεκατομμύρια ευρώ (1850 δισεκατομμύρια). Από αυτά, για ένα σχέδιο ανάκαμψης από τον κορωνοϊό θα δανειστούν 750 δισεκατομμύρια ευρώ στις χρηματοπιστωτικές αγορές, εκ των οποίων 500 δισεκατομμύρια για επιχορηγήσεις προς χώρες και 250 δισεκατομμύρια για δάνεια προς επιχειρήσεις. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ θα διαχειριστεί το ταμείο, θα γίνουν αιτήσεις και θα κατατεθούν συγκεκριμένα σχέδια, ενώ όλοι οι υπουργοί Οικονομικών θα παρακολουθούν τις δαπάνες.
Στην πλευρά των εσόδων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί να επιτύχει δύο στόχους ταυτόχρονα. Σε πολλές χώρες της ΕΕ υπάρχουν αντιρρήσεις για μια «ένωση μεταβιβάσεων» όπου οι ισχυρές και πλούσιες χώρες της ΕΕ θα πρέπει να συνεισφέρουν στα δάνεια και τα ελλείμματα των αδύναμων χωρών της ΕΕ. Υπάρχουν επίσης αντιρρήσεις για την αύξηση της ετήσιας εισφοράς στην ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τώρα την επιβολή ευρωπαϊκών φόρων, για παράδειγμα σε πλαστικά μίας χρήσης μπουκάλια, στα κέρδη του διαδικτύου, στον ΦΠΑ για πολυεθνικές και σε περιβαλλοντικό φόρο για βρώμικα εισαγόμενα προϊόντα. Τέτοια «νέα έσοδα» αποτελούν πάγια επιθυμία της ΕΕ, αλλά έχουν μπλοκαριστεί μέχρι τώρα από τους υπουργούς και τους ηγέτες των κυβερνήσεων. Εμποδίζουν μέχρι στιγμής την ΕΕ να εισπράττει τα δικά της (φορολογικά) έσοδα· θέλουν η χρηματοδότηση της ΕΕ να περνά μέσω (του ελέγχου τους σε) τα 27 κράτη μέλη.
Εάν τα κράτη μέλη συνεχίσουν να αντιτίθενται στα δικά τους έσοδα της ΕΕ, τότε μετά το 2025 θα πρέπει να πληρώσουν οι ίδιοι τον τελικό λογαριασμό του ταμείου για τον κορωνοϊό, και δεν θα πρέπει να διαμαρτύρονται για την αύξηση των ετήσιων εισφορών τους, αυτή είναι περίπου η λογική. Η τρέχουσα πρόταση περιέχει άλλωστε πολλούς συμβιβασμούς, με ορισμένους αντιπάλους να συμφωνούν με αυτούς και άλλους υποστηρικτές να είναι αντίθετοι.
Επιπλέον, στο πολυετές πλαίσιο περιλαμβάνονται τμήματα νέων πολιτικών, όπως η Πολιτική για το Κλίμα και η Πράσινη Συμφωνία. Αυτό οδηγεί σε μεγάλους «εσωτερικούς μετασχηματισμούς» των προϋπολογισμών (καταργούνται παλιές επιδοτήσεις για να χρηματοδοτηθούν νέα προγράμματα).
Στον προϋπολογισμό για τη Γεωργία έχουν προστεθεί δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ, μεταξύ άλλων για περισσότερη δασοκομία, μεγαλύτερη βιοποικιλότητα, περισσότερη αγροτική ανάπτυξη και τη νέα πολιτική της ασφάλειας τροφίμων από τον παραγωγό έως το πιάτο. Αντίθετα, περικόπτονται περίπου δέκα τοις εκατό από τις γνωστές γεωργικές επιδοτήσεις, που εν μέρει μεταφέρονται από μεγάλες αγροτικές επιχειρήσεις σε μικρές αγροτικές οικογενειακές επιχειρήσεις.
Επιπλέον, η υποχρεωτική συνεισφορά των 27 κρατών μελών προς τις Βρυξέλλες αυξάνεται. Ωστόσο, η ετήσια έκπτωση που λαμβάνουν οι καθαροί πληρωτές Ολλανδία, Αυστρία, Σουηδία, Δανία και Γερμανία στην εισφορά τους μπορεί προς το παρόν να διατηρηθεί. Ένα δόλωμα για τους γκρινιάρηδες, όπως σχολιάστηκε στις «διαδρόμους». Στην περίπτωση της Ολλανδίας, η ετήσια έκπτωση ανέρχεται περίπου σε 1 δισεκατομμύριο ευρώ.
Ο πρόεδρος της ΕΕ, Σαρλ Μισέλ, θέλει να «βάλει τα δυνατά του» για να επιτευχθεί συμφωνία εντός λίγων μηνών σχετικά με το ευρωπαϊκό σχέδιο ανάκαμψης. Σκοπεύει να θέσει το ζήτημα σε έκτακτη Σύνοδο Κορυφής με τους 27 αρχηγούς κρατών σε τρεις εβδομάδες. Λόγω του κορωνοϊού δεν είναι ακόμη βέβαιο αν οι αρχηγοί κρατών θα ταξιδέψουν πραγματικά στις Βρυξέλλες για σύσκεψη. Σύμφωνα με διπλωμάτες, η προσωπική επαφή είναι απαραίτητη σε ευαίσθητες διαπραγματεύσεις.
Ο Ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε αναμένει ότι θα χρειαστεί αρκετός χρόνος πριν ληφθεί απόφαση για το ταμείο ανάκαμψης της ΕΕ. «Θα γίνεται συζήτηση στην Ευρώπη στο προσεχές διάστημα, αυτό θα διαρκέσει αρκετό καιρό. Στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ τον Ιούνιο δεν αναμένω απόφαση», δήλωσε ο Ρούτε. Σε αυτή την περίπτωση, απόφαση θα μπορούσε να ληφθεί τον Ιούλιο, υπό τη γερμανική προεδρία.
Ο Ρούτε δεν ήθελε να σχολιάσει το παρουσιαζόμενο πακέτο σε περιεχόμενο. Ωστόσο, από σχεδόν όλες τις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες υπήρξαν κατανοητικές, μη απορριπτικές και εγκριτικές αντιδράσεις. Ο Ρούτε διευκρίνισε ότι θέλει να παραμείνει πιστός στις «αρχές» που η Ολλανδία μαζί με τη Δανία, τη Σουηδία και την Αυστρία έχουν τεκμηριώσει.
Φαίνεται όμως πως η Αυστρία ήδη συμφωνεί με το «μερικώς επιχορηγήσεις, μερικώς δάνεια». Οι διπλωμάτες στις Βρυξέλλες εκτιμούν ότι η Δανία και η Σουηδία, που και οι δύο διατηρούν το δικό τους νόμισμα και δεν ανήκουν στην ευρωζώνη, δεν θέλουν να βρεθούν ξανά σε εξαιρέσιμη θέση εντός της ΕΕ. Σε αυτή την περίπτωση, η Ολλανδία κινδυνεύει να μείνει η μόνη που θα είναι ακόμα αντίθετη…