Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί πλέον να παρακρατεί ευρωπαϊκά κεφάλαια εάν ένα κράτος μέλος παραβιάζει το κράτος δικαίου. Η πρόταση πέρασε τον νομικό έλεγχο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.
Η πολωνο-ουγγρική προσφυγή κατά του νέου «μηχανισμού κράτους δικαίου» απορρίφθηκε από τους ευρωπαίους δικαστές. Η έγκριση κυρώσεων κατά της Πολωνίας και της Ουγγαρίας ήταν εδώ και καιρό επί θύραις. Η Επιτροπή δεν υπερέβη τις αρμοδιότητές της, καθώς αφορά τον προϋπολογισμό και τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ.
Προηγουμένως υπήρχε το γνωστό «άρθρο 7». Με αυτό μπορούσε να ανασταλεί το δικαίωμα ψήφου ενός κράτους μέλους. Αυτό αποδείχτηκε ανίκανο τα τελευταία χρόνια λόγω της απαίτησης ομοφωνίας, όπου η Πολωνία και η Ουγγαρία καλύπτανε η μία την άλλη.
Σύμφωνα με υψηλόβαθμο στέλεχος της Επιτροπής, είναι πιο εύκολο να συσταθεί δικογραφία κατά της Ουγγαρίας παρά κατά της Πολωνίας. Οι παρατυπίες σε δημόσιους διαγωνισμούς, ο πελατειακός λαϊκισμός και η νεποτιστική διακυβέρνηση στην Ουγγαρία διευκολύνουν αυτό σε μεγαλύτερο βαθμό, ενώ στην Πολωνία η αποδυνάμωση του κράτους δικαίου είναι πιο γενική. Επιπλέον, η Πολωνία έχει ήδη αρχίσει να τροποποιεί τον αμφιλεγόμενο νόμο για τον διορισμό δικαστών.
Όσον αφορά το GroenLinks, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να παγώσει τα ευρωπαϊκά κονδύλια για την Ουγγαρία και την Πολωνία όσο παραμένουν σε παραβίαση του κράτους δικαίου. Εάν η Επιτροπή δεν το πράξει, οι Πράσινοι στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σκοπεύουν να θέσουν την Επιτροπή υπό εποπτεία. Αυτή η κίνηση έχει γίνει μόνο μία φορά προηγουμένως από το Ευρωκοινοβούλιο, μετά την οποία η Επιτροπή αποφάσισε να παραιτηθεί.
Η Strik δήλωσε: «Η πολωνική και η ουγγρική κυβέρνηση υπονομεύουν τις ευρωπαϊκές αξίες μας, την εξωτερική μας πολιτική και το γεγονός ότι το δίκαιο της ΕΕ υπερισχύει της εθνικής νομοθεσίας. Η σιωπηρή ανοχή αυτού προκαλεί βλάβη στα δικαιώματα των ουγγρικών και πολωνικών πολιτών και στα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικά.»
«Είναι δίκαιο τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν τηρούν τους κανόνες του κράτους δικαίου να μπορούν να τιμωρούνται.» Αυτή είναι η αντίδραση του ευρωβουλευτή Peter van Dalen (ChristenUnie) στην απόφαση του Δικαστηρίου. Η ανεπάρκεια των κρατών μελών έχει σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως σύνολο και πρέπει να έχουμε τη δυνατότητα να το εμποδίζουμε με κυρώσεις ή περικοπές στις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις», πρόσθεσε ο Van Dalen.