Ολλανδοί βουλευτές ξεκίνησαν διαδικασία ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημοσιοποίηση όλων των εγγράφων και της αλληλογραφίας σχετικά με το αμφιλεγόμενο εμπόριο διαβατηρίων Μάλτας, Βοσνίας και Κύπρου. Η πώληση διαβατηρίων κυρίως από το μικρό κράτος της Μάλτας τους ενοχλεί έντονα.
Οι ολλανδοί πολιτικοί τόσο από κυβερνητικά όσο και από αντιπολιτευτικά κόμματα είχαν αρχικά ελπίσει να λάβουν απαντήσεις από την κυβέρνηση στη Χάγη. Όμως επειδή, προφανώς, οι ολλανδοί υπουργοί στις Βρυξέλλες δεν είχαν πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες, απευθύνθηκαν τώρα στις Βρυξέλλες σε διαδικασίες για δημοσιοποίηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να δημοσιεύσει όλα τα έγγραφα σχετικά με το αμφιλεγόμενο εμπόριο διαβατηρίων από κράτη μέλη της ΕΕ, σύμφωνα με το αίτημά τους για πρόσβαση σε έγγραφα (WOB).
Οι Ολλανδοί ζητούν επίσης την αλληλογραφία με άλλες υποψήφιες προς ένταξη χώρες. Μεταξύ αυτών, η Αλβανία έχει ήδη ανακοινώσει ότι σκοπεύει να πουλά διαβατήρια ενόψει πιθανής ένταξής της στην ΕΕ. Επίσης, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο έχει ζητηθεί επανειλημμένα να σταματήσει η πώληση, όμως η ΕΕ δεν έχει αρμοδιότητα για την έκδοση εθνικών διαβατηρίων, παρόλο που αυτά έχουν νομικές επιπτώσεις σε όλη την ΕΕ.
Η Βοσνία και τα κράτη μέλη της ΕΕ, Κύπρος και Μάλτα, προσφέρουν διαβατήρια προς πώληση έναντι υψηλού χρηματικού ποσού. Όποιος αποκτήσει τέτοιο διαβατήριο σε χώρα μέλος της ΕΕ γίνεται, εκτός από κάτοικος της συγκεκριμένης χώρας, και πολίτης της ΕΕ με όλα τα οφέλη που συνεπάγεται. Το εμπόριο διαβατηρίων προσελκύει πάμπλουτους αλλά και ύποπτους επενδυτές κυρίως από Ρωσία, τη Μέση Ανατολή και την Κίνα. Με διαβατήριο της ΕΕ μπορούν να αποφύγουν αυστηρούς ελέγχους, π.χ. από τράπεζες.
Οι ολλανδοί βουλευτές υπογραμμίζουν τους μεγάλους κινδύνους από το εμπόριο διαβατηρίων. Για 900.000 ευρώ, η Μάλτα εκδίδει τέτοιο πολυπόθητο έγγραφο σε όποιον μπορεί να το πληρώσει. Αυτός ή αυτή μπορεί στη συνέχεια να ταξιδεύει ανεμπόδιστα στην Ευρώπη. «Η ΕΕ συνολικά είναι τόσο ισχυρή όσο ο πιο αδύναμος κρίκος της», δήλωσε ο βουλευτής του CDA Πίτερ Όμτζιχτ.
Ο Όμτζιχτ διεξήγαγε πέρυσι ως μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης, της συνεργασίας ευρωπαϊκών κοινοβουλίων, έρευνα για τη δολοφονία Μαλτέζας δημοσιογράφου που είχε αποκαλύψει τις στενές σχέσεις ανάμεσα σε μαλτέζους εγκληματίες και πολιτικούς της Μάλτας. Η πώληση διαβατηρίων ήταν μόνο ένα μέρος της υπόθεσης. Η έκθεση του Όμτζιχτ συνέβαλε ώστε τελικά στη Μάλτα να διωχθούν οι δολοφόνοι και οι «αόρατοι» αφεντάδες τους. Ακόμα και ο πρωθυπουργός της Μάλτας αναγκάστηκε τελικά σε παραίτηση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει γνωστοποιήσει ότι θα απαντήσει εντός δεκαπέντε ημερών στο αίτημα για δημοσιοποίηση όλων των εγγράφων σχετικά με το εμπόριο διαβατηρίων.