Οι ηγέτες των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων κατέληξαν τελικά σε συμφωνία στην "οικονομική" σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες, την πέμπτη μέρα των διαπραγματεύσεων, για ένα πρωτοφανές μεγάλο πακέτο οικονομικής τόνωσης και για έναν επταετή πολυετή προϋπολογισμό. Η συμφωνία χαρακτηρίζεται ήδη "ιστορική".
Το συμφωνημένο πακέτο ανάκαμψης από την κρίση του κορονοϊού ύψους 750 δισεκατομμυρίων ευρώ και ο επταετής προϋπολογισμός της ΕΕ ύψους 1,074 τρισεκατομμυρίων ευρώ αποτελούν ορόσημο, καθώς τα κράτη μέλη της ΕΕ αποφάσισαν για πρώτη φορά από κοινού να δανειστούν ένα σημαντικό ποσό στις χρηματοπιστωτικές αγορές κεφαλαίου. Κοινό χρέος για μεμονωμένες χώρες ήταν μέχρι τώρα αδιανόητο στην ΕΕ.
Υπό την ηγεσία του Ολλανδού φιλελεύθερου πρωθυπουργού Μαρκ Ρούτε, τέσσερις "τσιγκούνηδες" χώρες της ΕΕ (Αυστρία, Σουηδία, Δανία και Ολλανδία) αντιστάθηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα στην ύπαρξη υπερβολικών ανεξέλεγκτων "επιχορηγήσεων" από το ταμείο του κορονοϊού.
Αν και το συνολικό μέγεθος του ταμείου διατηρείται στα 750 δισεκατομμύρια ευρώ, η αναλογία μεταξύ επιχορηγήσεων και δανείων τελικά εξισορροπήθηκε. Στην τελική πρόταση υπάρχουν τώρα 360 δισεκατομμύρια ευρώ σε δάνεια και 390 δισεκατομμύρια ευρώ σε επιχορηγήσεις, κάτι που οι περισσότεροι ακόμη θεωρούν ένα αξιοπρεπές αποτέλεσμα.
Παρότι δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστές όλες οι λεπτομέρειες της συμφωνίας, είναι ήδη σαφές ότι οι τελευταίες χρηματοδοτικές αλλαγές θα έχουν μεγάλες επιπτώσεις στα βασικά προγράμματα της ΕΕ, από τα οποία κάποια αποτελούν τη βάση για τις τρέχουσες προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το μόνο εργαλείο που προοριζόταν για την υποστήριξη του τομέα της υγείας καταργήθηκε πλήρως και το Horizon Europa, που είχε σχεδιαστεί για την προώθηση της καινοτομίας, δέχτηκε επίσης σημαντική μείωση. Η χρηματοδότηση για την πολιτική Γειτονίας και το Solvency Support Instrument, ένα ταμείο 26 δισεκατομμυρίων ευρώ για την υποστήριξη οικονομικά βιώσιμων ιδιωτικών επιχειρήσεων, βρέθηκαν εκτός προϋπολογισμού.
Η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είπε ότι ήταν "λυπηρό" που το εργαλείο φερεγγυότητας καταργήθηκε, αλλά αποκάλεσε ολόκληρη τη συμφωνία ακόμη "ένα μεγάλο βήμα προς την ανάκαμψη". Επιπλέον, οι τέσσερις διαφωνούντες χώρες πέτυχαν μεγαλύτερη έκπτωση στις ετήσιες συνεισφορές τους προς την ΕΕ. Επιμένοντας σε μικρότερη κατανομή επιχορηγήσεων, οι οικονομικά φειδωλές χώρες υπονομεύουν τον δικό τους στόχο, τη σύγχρονη ανανέωση του προϋπολογισμού στο σύνολό του, όπως λένε τώρα οι επικριτές.
Ένα σημαντικό ρήγμα είναι πως οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν ότι η ΕΕ μπορεί να επιβάλει "δικούς" φόρους και έτσι να δημιουργήσει "δικά" της έσοδα. Με αυτόν τον τρόπο η ΕΕ δεν εξαρτάται πλέον πλήρως από την καλή θέληση των κρατών μελών να χρηματοδοτήσουν το έργο της ΕΕ μέσω των ετησίων συνεισφορών τους.
Η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ – της οποίας η χώρα διατηρεί την προεδρία της περιστρεφόμενης προεδρίας της ΕΕ – δήλωσε σε πρώτη αντίδραση: "Η Ευρώπη απέδειξε ότι είναι ικανή να ανοίξει νέους δρόμους σε μια τέτοια ιδιαίτερη κατάσταση όπως αυτή. Εχουμε θέσει τα οικονομικά θεμέλια της ΕΕ για τα επόμενα επτά χρόνια."
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν είπε πως "ήταν μια σύνοδος κορυφής που πιστεύω πως οι συνέπειές της θα είναι ιστορικές." Πρόσθεσε ότι η γαλλογερμανική συνεργασία ήταν καθοριστική για το κλείσιμο της συμφωνίας. Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ είπε ότι "γράφτηκε μια από τις πιο λαμπρές σελίδες στην ευρωπαϊκή ιστορία" και επαίνεσε τη συμφωνία ως "ένα αυθεντικό Σχέδιο Μάρσαλ".
Όμως ο Ολλανδός ομόλογός τους Μαρκ Ρούτε αρνήθηκε να συμφωνήσει ότι πρόκειται για ιστορική συμφωνία.