donderdag 15 april 2021
Home ECB Frans-Duits EU-compromis voor coronafonds en meerjarenbudget

Frans-Duits EU-compromis voor coronafonds en meerjarenbudget

De ‘Frans-Duitse As’ binnen de Europese Unie heeft een richtinggevend compromis gesloten over de financiering van het nieuwe corona-megafonds. Daarmee wordt bovendien een belangrijke obstakel geruimd voor de nieuwe EU-meerjarenbegroting 2021-2027.

De Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Angela Merkel werden het eens over een Europees steunfonds van 500 miljard euro dat onderdeel moet worden van een herzien takenpakket van de Europese Unie. Het meest kenmerkende is, dat vrijwel geen enkel EU-land precies krijgt wat het zou willen, en dat de meeste landen iets zullen moeten slikken wat ze tot nu toe niet wilden.

Bovendien vermijden Macron en Merkel de omstreden splijtzwam of betalingen uit dat nieuwe coronafonds nu ongeclausuleerde giften of schenkingen zijn, of subsidies en leningen onder voorwaarden. Ook zeggen ze niet welk land hoeveel kan ontvangen, en welk land hoeveel zal moeten bijdragen.

De regeringsleiders van de zuidelijke Europese landen Spanje, Frankrijk, Italië, Griekenland, Portugal en Cyprus waren er vorige week samen duidelijk over: de EU moest zo snel mogelijk met het herstelfonds ter waarde van 1,5 miljard euro op de proppen komen, driemaal zoveel dan nu op de onderhandelingstafel ligt. Zij krijgen dus niet wat ze vroegen, en moeten maar afwachten hoeveel ze wel of niet zullen moeten terugbetalen.

Het Zuid-Europese verzoek werd niet warm onthaald door de (‘sterke economiën ‘) Noord-Europese lidstaten als Nederland, Duitsland, Oostenrijk, Denemarken en Finland. Zij vinden 1,5 miljard euro te veel, zijn tegen een schenking, zien meer in een lening en vinden september nog te vroeg. Wel erkende bondskanselier Merkel al vorige week dat Duitsland voortaan méér aan de EU-afdracht zal moeten meebetalen.

“Het doel is om als Europa sterker en solidair uit deze crisis te komen”, aldus Merkel. “Daar is dit geld voor. Deze buitengewone eenmalige krachtsinspanning is bedoeld om de zwaarst getroffen landen te steunen.”

De nu berekende 500 miljard zal door de Europese Unie moeten worden geleend op de kapitaalmarkt (de rente staat momenteel lááǵ), waarbij de 27 EU-landen elk voor een (nog niet benoemd) deel garant moeten staan. De toegestane schuldenlast in Europa moet worden verhoogd, zeggen Macron en Merkel.

Daarmee lijken ze een stap te zetten in de richting van het uitgeven van ‘eurobonds’ (schuldpapieren), hetgeen tot nu toe op een Duits ‘nein’ botst. Daarnaast maken Macron+Merkel de weg vrij voor het binnen de EU-begroting aanboren van ‘nieuwe inkomstenbronnen’, jargon voor nieuwe belastingen op Europese schaal.

Bij EU-belastingen valt te denken aan een internet-winstbelasting, of een CO2-Klimaatbelasting op importproducten, een milieubelasting op plastic wegwerpflesjes of een Europese kilometerheffing voor autogebruik. Het financieringsplan is volgens de twee leiders tot stand gekomen na overleg met onder meer Nederland en Italië.

Kanselier Merkel noemde het nu bereikte Frans-Duitse compromis het “plan voor de korte termijn”. De plannen voor de midden- en lange termijn moeten nog worden uitgewerkt. Onduidelijkheid bestaat nog over de vraag wíe (welke landen) de megaschuld uiteindelijk zullen moeten betalen/aflossen, en of dat gaat naar de huidige EU-verdeelsleutels, of dat de sterkste schouders de zwaarste lasten zullen moeten dragen.

Bovendien worden geen termijnen genoemd, waardoor het er ook op neer kan komen dat de megaschuld ‘aflossingsvrij’ wordt verklaard, als ‘eeuwigdurende leningen’. Volgens Macron is de Europese solidariteit belangrijk bij het bestrijden van de crisis.

Het nu gepresenteerde financiële compromis sluit in grote lijnen aan op de eerdere Frans-Duitse strategienota ( ‘non-paper’) over de toekomst van de Europese Unie, en de door Parijs en Berlijn gewenste en hervormingen en moderniseringen. Het Brexit-vertrek van de Britten zou worden aangewend om de EU-organisatie en de EU-taken nog eens grondig tegen het licht te houden. De aanzet daartoe zou gegeven worden onder het Franse voorzitterschap van de EU, eind 2020, en zou worden afgerond onder Duits voorzitterschap, begin 2020 (‘het afscheidsfeestje van Merkel’)

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen is blij met het voorstel, dat “terecht de nadruk legt op de noodzaak om aan een oplossing te werken met als kern de Europese begroting”. Het gaat volgens haar “in de richting” van het plan waar de commissie zelf aan werkt. Dat voorstel, bestaande uit de aangepaste EU-meerjarenbegroting (MFK) en een corona-herstelfonds wordt volgende week woensdag gepresenteerd.

De koppeling tussen die twee omvangrijke financiële dossiers lijkt geen goed nieuws voor de oostelijke EU-lidstaten die zwaar leunen op financiële steun uit de huidige EU-structuurfondsen, plattelandsinvesteringen, landbouwsubsidies en andere specifieke uitkeringen.

Omdat het nieuwe EU-Klimaatbeleid (‘Green Deal’) wordt opgenomen in die meerjarenbegroting, vrezen oostelijke EU-landen als Polen, Litouwen, Roemenië en Bulgarije dat hun geliefde subsidies worden ‘omgebouwd’ naar Green Deal-subsidies. Alle 27 EU-landen moeten uiteindelijk het plan goedkeuren voor het kan worden uitgevoerd.

Populair

Ook Duitsland en Frankrijk stoppen wapenleveranties aan Turkije

Na Duitsland en Nederland is nu ook Frankrijk tijdelijk gestopt met de export van wapens naar Turkije. Het gaat niet om...

NATO en EU bespreken VN-missie in grensgebied Turkije en Noord-Syrië

De Defensieministers van de NAVO-landen bespreken een Duits voorstel om een internationale veiligheidszone in het grensgebied van Syrië en Turkije in...

Europese kritiek op overvolle Griekse vluchtelingenkampen

De mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa, Dunja Mijatovic, luidde afgelopen week opnieuw de alarmklok over de opvang van bootvluchtelingen op...

Vestager wil in EU met digitale markt internetreuzen inperken

De komende drie maanden gaat eurocommissaris Margrethe Vestager een nieuwe Europese wet voor kunstmatige intelligentie maken. Vestager is verantwoordelijk voor de...

Conservatieven in Lagerhuis vieren nieuwe zege: Brexit er nu wel door

De Britse Conservatieve regering van premier Boris Johnson heeft het proces voortgezet om de wetgeving voor een vertrek uit de EU...

Net binnen

Geen Nederlands verzet in EU tegen cameraplicht in visruim van kotter

Demissionair LNV-minister Carola Schouten verzet zich niet tegen het verplicht installeren van camera’s op sommige vissersschepen om de visserij op zee...

EU komt toch met nieuw plan voor minder subsidie voor vleesreclame

De Europese Commissie komt volgend jaar met een nieuw voorstel over subsidie voor reclame voor vlees en zuivel. Daar is inmiddels...

Advies aan EU: ‘Minder kooien en hokken goed voor dierenwelzijn’

Nederlandse onderzoekers zeggen dat er in de EU voor kippen en varkens voldoende alternatieven zijn voor kooien en hokken, en dat...

EU-inwoners willen etiket op al het genetisch bewerkte voedsel

De overgrote meerderheid van de Europese consumenten wil dat op voedsellabels wordt vermeld of er genetisch bewerkte grondstoffen in zitten, maar...

Ierland houdt inspraakronde onder boeren over nieuw landbouwbeleid

Ierland gaat de komende tien jaar het strategische landbouwbeleid vooral richten op het verhogen van inkomsten voor boeren en het verbeteren...