دستیابی به اهداف توافق سبز اروپایی (European Green Deal) آسان نخواهد بود اگر قوانین سختگیرانه اروپایی علیه پذیرش فناوریهای نوین اصلاح نباتات، مانند CRISPR-Cas، همچنان پا برجا بماند.
این موضوع را پژوهشگران هلندی جاستوس وسلر و همکارش کای پورنههان در مقالهای که در مجله Applied Economic Perspectives and Policy منتشر شده است، مطرح کردهاند. این مقاله دیروز، همزمان با اعلام جایزه نوبل شیمی به پژوهشگرانی که CRISPR-Cas را توسعه دادهاند، منتشر شد.
امانوئل شارپنتیه فرانسوی و جنیفر دودنا آمریکایی بنیانگذاران کاربردهای این تکنولوژی هستند که میتواند DNA را تغییر دهد. برای مثال، خطاهای موجود در DNA به دقت بسیار بالایی "برش" داده میشوند. «این فناوری تأثیری انقلابی بر علوم زیستی داشته است»، به گفته کمیته نوبل.
CRISPR-Cas امکان ویرایش DNA و خاموش کردن ژنها را با دقتی بیسابقه فراهم میکند. بسیاری از بیماریهای (ژنتیکی) ارثی در انسان میتوانند با این فناوری به گذشته بپیوندند.
در دامداری نیز این فناوری انقلابی مورد توجه قرار گرفته است. بیماریهای شایع حیوانی میتوانند با حذف از DNA حیوانات از بین بروند که این امر سلامت دامها را در سراسر جهان بهبود خواهد بخشید. همچنین در کشاورزی و دامداری با علاقه به این فناوری -که هنوز در اتحادیه اروپا ممنوع است- نگاه میشود. دیوان عدالت اروپا تاکنون CRISPR-Cas را تحت عنوان «تغییر ژنتیکی» طبقهبندی کرده و اجازه استفاده از آن را نداده است.
دقیقا همین هفته کمیته دائمی در بروکسل درباره پذیرش محصولات جدید حفاظتی از گیاهان یا ممنوعیت سموم موجود رایزنی میکند. در پارلمان اروپا و محافل علمی روز به روز بیشتر مطرح میشود که CRISPR-Cas افزودنی شیمیایی نیست بلکه نوعی حذف طبیعی محسوب میشود.
وزارت کشاورزی اذعان میکند که فناوریهای اصلاح نباتات میتوانند نقش مهمی در کشاورزی اروپا، به ویژه در کشاورزی دیم و باغبانی ایفا کنند. بیشتر شرکتهای اصلاح و تولید در هلند مستقر هستند. بنابراین اهمیت بالایی در این کشور دارد و تا حد کمتری همین موضوع برای دانمارک، آلمان و فرانسه نیز صدق میکند.
CRISPR-Cas همچنین حوزه تحقیقاتی جان وان در اوست از پژوهشگران واگنینگن است که پیشتر برای کارهایش جایزه اسپینوزا را دریافت کرده است. او سالهاست با امانوئل شارپنتیه و جنیفر دودنا همکاری نزدیکی دارد. به گفته دو برنده جایزه نوبل، وان در اوست سهم زیادی در موفقیت این زمینه داشته است.