روسیه به روشهای مختلف تلاش کرده است تحقیق بینالمللی JIT درباره سرنگونی MH17 را مختل، تحت تأثیر و خرابکاری کند. این افشاگریهای تازه چند روز پیش از آغاز دادگاه MH17 علیه چهار متهم سرنگونی هواپیمای مسافربری مالزیایی منتشر شده است.
دوشنبه نخستین روز رسیدگی در دادگاه است. چهار متهم احضار شدهاند: سه روس و یک اوکراینی. همه روسها ارتباط با سرویسهای اطلاعاتی روسیه دارند. آنها به قتل و بهکارگیری وسیله نقلیه منجر به مرگ سرنشینان متهم شدهاند.
مانعتراشی روسیه تا حدودی شناخته شده بود، اما با افشاگریهای جدید روزنامه هلندی دِ فولکسکرانت دوباره آشکار شده است. این روزنامه عمدتاً جزییات تازهای درباره نحوه عملکرد مخصوصاً سرویس اطلاعات نظامی روسیه GROe منتشر کرده، نه تنها در سالهای اولیه تحقیق بلکه تا همین اواخر نیز. دقیقاً مشخص نیست اختلال در تحقیق از چه زمانی آغاز شده اما احتمالاً چند روز پس از فاجعه ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۴ بوده است.
در آن زمان، شورای تحقیقات ایمنی هلند (OVV) بلافاصله تحقیقات مستقل خود درباره علت احتمالی را شروع کرد. این نهاد در هلند همیشه در تحقیقات سوانح بزرگ دخیل است. محققان هلندی با همتایان روس خود، کمیته بیندولتی هوانوردی روسیه (MAK)، که روابط خوبی داشتند، ارتباط برقرار کردند.
چند روز بعد مشخص شد که اعضای تحقیق از MAK جای خود را به کمیسیونی دولتی پنج نفره دادهاند که سرپرست تیم آن پیشتر در یک سرویس امنیتی کرملین فعالیت داشته است. احتمالاً دولت روسیه میخواست کنترل تحقیقات را در دست گیرد.
اینکه روسها شاید اشتباه کردهاند که توجه خود را به شورای تحقیقات ایمنی هلند OVV معطوف کردند، زمانی روشن شد که روسیه در شورای امنیت سازمان ملل علیه هر نوع محاکمه بینالمللی برای مقصران احتمالی، حتی توسط دادگاهی در سازمان ملل، مخالفت کرد. وقتی پس از آن هلند و استرالیا به همراه مالزی، بلژیک و اوکراین تحقیق مشترک کیفری JIT را به عهده گرفتند، مسکو خشمگین واکنش نشان داد. تا به امروز پوتین به نخستوزیر هلند روتِه منتقد است که روسیه از تحقیقات کنار گذاشته شده است.
تیم مشترک تحقیق (JIT) که تحقیقات کیفری را انجام داده، پس از بررسی طولانی به این نتیجه رسیدند که راکت بوک مورد استفاده از واحدی از ارتش روسیه بوده است. به همین دلیل هلند و استرالیا نهایتاً روسیه را مسئول سرنگونی هواپیما دانستند.
چند هفته پس از حادثه، خلبانان مالزیایی به هلند آمدند تا مکالمات همکاران مالزیایی خود در هواپیمای حادثهدیده را ترجمه کنند. در همان دوره، دو عضو سرویس اطلاعات نظامی روسیه GROe در هلند بودند که بعدها مشخص شد. یکی از اعضایی که در هلند بود، فرمانده واحد است. آنچه این دو در هلند انجام میدادند مشخص نیست. «اما رابطه آنها با MH17 کاملاً محتمل است»، منبعی در فولکسکرانت میگوید.
نیم سال بعد معلوم شد دو عضو سابق GROe بخشی از کمیسیون دولتی روسیه هستند که با OVV همکاری میکرد. یکی از آنها ژنرال ارتش روسیه است که اندکی پس از حادثه علنا اظهار داشت که بعید است هواپیما توسط راکت بوک روسی سرنگون شده باشد. سرویس اطلاعات نظامی هلند MIVD این دو نفر را هنگام حضورشان در هلند برای مذاکره با تیمهای تحقیقی کشورهای دیگر زیر نظر داشت. پس از هر جلسه، این دو محقق با شماره تلفنی در کرملین تماس میگرفتند.
نمونههای بیشتری از تلاشها برای تأثیرگذاری بر تحقیقات و محققان وجود دارد. مثلاً اعضای OVV و پلیس هلند در سفر به اوکراین بارها توسط زنان جوان به زبان هلندی مورد توجه قرار گرفتند. همچنین اتاقهای هتل آنها به طور غیرعادی زیاد تمیز میشد، گاهی تا سه بار در روز. تلفنهای شخصی پلیسهای نظامی پس از بازگشت به هلند آلوده به نرمافزارهای جاسوسی شدند.
علاوه بر این، حداقل یک تلاش هک توسط گروه هکری وابسته به GROe به نام Fancy Bear علیه OVV گزارش شده است. به گفته فولکسکرانت، اعضای GROe که در ۲۰۱۸ تلاش کردند شبکه کامپیوتری دفتر OPCW در لاهه را هک کنند، ابتدا در روتردام نزدیک دفتر کل دادستانی ملی دیده شدهاند. این همان جایی است که تحقیقات کیفری حادثه MH17 انجام میشود.
سرویس MIVD تجهیزات اعضای GROe را ضبط کرد. در یک لپتاپ اطلاعاتی یافتند که نشان میداد این تیم در ۲۰۱۷ به مالزی رفتهاند تا عملیاتی علیه تیم تحقیقاتی مالزیایی راهاندازی کنند. محققان هلندی معتقدند نفوذ و خرابکاری روسیه موفقیتآمیز نبوده است. تحقیقات پیچیدهتر شده بود، سر و صدا و بیاعتمادی وجود داشت، اما نتایج تحقیقات تحت تأثیر قرار نگرفت، محققان در فولکسکرانت میگویند.