از دیدگاه نخستوزیر هلند، مارک روتّه، مهاجرت یکی از محورهای مهم در انتخابات پارلمانی پیشرو در بهار ۲۰۲۱ خواهد بود. او این مطلب را در مصاحبه سنتی کریسمس خود با روزنامه De Telegraaf بیان کرده است. بدین ترتیب، وی یک مسأله اروپایی را به محور سیاست داخلی کشورش تبدیل میکند.
روتّه که از لیبرالهاست، معتقد است که اروپا باید پناهندگان گرفتار در شرایط بحرانی را بپذیرد، اما دیگر نباید پناهجویانی را در فرآیندهای ورود بپذیرد که هیچ شانس پذیرفته شدن ندارند. او از این موضوع ناراضی است که برخی کشورهای اتحادیه اروپا در مرزهای خارجی قاره اروپا به تمامی پناهندگان و پناهجویان اجازه عبور بدون کنترل میدهند.
پذیرش چندین میلیون پناهنده و پناهجو، به ویژه از خاورمیانه و شمال آفریقا، در پنج سال گذشته عامل اختلاف میان کشورهای اروپایی شده است. برخی کشورهای اروپای شرقی از پذیرش پناهجویان در روستاها و شهرهای خود امتناع میکنند و چندین کشور اروپای جنوبی نیز اجازه میدهند پناهجویان بدون مانع و بدون ثبتنام به سفر خود ادامه دهند.
در مصاحبه، نخستوزیر نامی از کشورها نمیبرد، اما احتمالاً منظورش کشورهایی مانند لهستان، مجارستان، اتریش، یونان، ایتالیا و اسپانیاست. به عقیده روتّه، نادیده گرفتن کنترلها میتواند بقای توافق شنگن را به خطر بیندازد. منتقدان میگویند که این توافق دیگر کارکردی ندارد و عملاً وجود ندارد. بر اساس این توافق، کشورهای اروپایی درباره آزادی تردد افراد میان کشورهای عضو به توافق رسیدهاند.
«کشورهای مرزنشین باید تفاوت میان پناهجویان واقعی و مهاجران اقتصادی که جایگاهی در اروپا ندارند را تشخیص دهند. نباید اجازه دهند گروه دوم وارد شوند. اگر چنین نشود، نمیتوان به کار توافق شنگن ادامه داد»، روتّه میگوید.
اما نخستوزیر نمیتواند بگوید که آیا در صورت تغییر نیافتن شرایط، توافق شنگن واقعاً لغو خواهد شد یا خیر. «من نمیگویم شنگن را لغو میکنیم، اما شنگن در معرض خطر است. همبستگی، توافقی بنیادین در شنگن است.»
اگر توافق شنگن لغو شود، ممکن است کنترل مرزها دوباره بازگردد؛ موضوعی که روتّه تمایل ندارد پیش بیاید.
پیشنهاد نخستوزیر هلند توسط ناظران به عنوان واکنشی به ظهور و رشد احزاب سیاسی راستپوپولیست در این کشور ارزیابی میشود. هلند سالهاست حزب بزرگ ضداسلامی PVV به رهبری گیرت ویلدرس را دارد. از سال گذشته، حزب Forum voor Democratie (FvD) نیز به صحنه آمده که به شدت مخالف هرگونه تأثیر بیگانه در هلند است. دو حزب PVV و FvD هر دو به عنوان احزابی ضداروپا شناخته میشوند.
این دو حزب به ائتلافهایی با احزاب راست افراطی و ملیگرای قوی پیوستهاند. در انتخابات استانی اوایل امسال، FvD یکباره تقریباً به بزرگترین حزب تبدیل شد.