کمیسیون اروپا با ارائه پیشنهادی ملایمتر درباره سرمایهگذاریها برای نیروگاههای جدید گازی و هستهای سعی دارد از بروز یک مناقشه تهدیدکننده میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا جلوگیری کند. اعضای کمیسیون اتحادیه اروپا پیشنویس پیشنهادی مالیاتی را فاش کردند که در آن سرمایهگذاری در انرژی هستهای و گاز طبیعی در برخی موارد «دوستدار محیط زیست» اعلام شده است.
این پیشنهاد به کشورهای عضو اتحادیه ارسال شده اما هنوز به طور رسمی منتشر نشده و به فراکسیونهای پارلمان اروپا نیز ارسال نگردیده است. بر اساس قوانین جدید مالیاتی اتحادیه اروپا («تاکسونومی»)، تنها در صورتی سرمایهگذاریها در تأسیسات هستهای برچسب سبز دریافت میکنند که از فناوریهای نوین بهره گرفته شود. همچنین باید بودجه کافی و برنامه مشخصی برای ذخیره و مدیریت پسماند هستهای موجود باشد.
نیروگاههای جدید برق حرارتی با سوخت گاز تنها در صورتی مجاز خواهند بود که میزان انتشار گازهای گلخانهای آنها بسیار کمتر باشد. به علاوه استثنائات پیشنهادی فعلی صرفاً برای ۲۰ سال آینده معتبر خواهند بود.
این پیشنهاد بسیار جنجالی است و ماه گذشته باعث بروز بحثهای داغی میان رؤسای کشورها و دولتهای اروپایی شد. فرانسه و حدود ده کشور دیگر از انرژی هستهای دفاع میکنند زیرا آن را ابزاری برای گذار به سمت کربنزدایی تا سال ۲۰۵۰ میدانند که اتحادیه اروپا خود ملزم به آن شده است. اما از جمله اتریش و آلمان بهدلیل خطرات پسماند هستهای به طور قاطع مخالفاند.
بزرگترین اعتراض جنبشهای محیط زیستی و بسیاری از کشورهای عضو اتحادیه اروپا این است که نیروگاههای جدید گازی و هستهای که با حمایت مالی بروکسل تأمین میشوند، میتوانند مانع توسعه واقعی منابع انرژی پاک مانند خورشید و باد شوند. آنها بیم دارند که سرمایهگذاران پول خود را در انرژیهایی که چندان پایدار نیستند بلوکه کنند و بنابراین منابع مالی کمتری برای نوآوریهای پاک تخصیص یابد.
نماینده پارلمان اروپا از هلند، بَس آیکهاوت (GroenLinks) از این روند به عنوان «روشننمایی سبز» (greenwashing) یاد کرده و اخیراً گفته است که «ممکن است دیگر پیمان پاریس را فراموش کنیم». کمیسر تغییرات اقلیمی، فرانس تیمرمانس، پیشتر در مورد یارانه برای نیروگاههای جدید هستهای گفته بود «از نظر او نیازی به آن نیست»، هرچند رئیس کمیسیون، اورزولا فن در لاین حمایت خود را اعلام کرده است.
بر اساس اطلاعات محلی، احتمال اینکه مخالفان در شورای اروپا اکثریت واجد شرایط را برای تغییر موضع کمیسیون کسب کنند کم است، زیرا برای این کار باید ۱۵ کشور عضو که جمعیتی معادل ۶۵ درصد جمعیت اروپا دارند، حمایت کنند. احتمال برخورداری از اکثریت رد در پارلمان اروپا کمی بیشتر است.
این مصالحه که اجازه میدهد سرمایهگذاریهای جدید در نیروگاههای گازی و هستهای تحت شرایط سختگیرانهتر گاهی مجاز شمرده شوند، به عنوان پیروزیای برای رئیسجمهور فرانسه، امانوئل ماکرون دیده میشود. او سالهاست که از چنین رویکردی حمایت میکند و همچنین رئیس دورهای اتحادیه اروپا در شش ماه آینده خواهد بود.
در آخر هفته گذشته، سه نیروگاه هستهای در آلمان تعطیل شدند. این کشور سه نیروگاه دیگر را باقی گذاشته که تا یک سال آینده بسته خواهند شد. آلمان قصد دارد کامل از انرژی هستهای برای تولید برق خارج شود. این تصمیم از سال ۲۰۱۱ اتخاذ شده بود. علت اصلی آن حادثه فاجعه هستهای فوکوشیما در ژاپن بود.
در هلند، نیروگاه هستهای بُرسله در استان زلاند تنها مرکزی است که برق تولید میکند. این نیروگاه ۴۸۵ مگاواتی حدود ۳ درصد از مصرف برق کشور را تأمین میکند. این نیروگاه قدیمی است و از سال ۱۹۷۳ فعال است. نیروگاه هستهای دودِوارد نخستین نیروگاه هستهای هلند بود که در سال ۱۹۶۹ افتتاح شده و در سال ۱۹۹۷ تولید برق آن متوقف شد.