Het Europees Parlement vindt dat de Tsjechische premier Babis in EU-vergaderingen niet langer mag meebeslissen over begrotingen en subsidies, zo lang vooral zijn eigen agrarische bedrijven tientallen miljoenen EU-landbouwsubsidies incasseren. Daarmee wordt de Tsjechische regeringsleider min of meer onder curatele geplaatst.
Er loopt al ruim een jaar een Europees onderzoek naar de manier waarop EU-subsidies in Tsjechië vooral terechtkomen bij bedrijven van Babis en zijn zakenpartners. Het Europarlement dringt erop aan dat die er een openbare zwarte lijst van fraudeurs en misbruikers wordt aangelegd. De afgelopen jaren hebben klokkenluiders en anti-fraudeonderzoekers meer misbruik van EU-subsidies aan het licht gebracht. Om misbruik beter te kunnen aanpakken, is vrijdag bovendien beslist om een volwaardige aparte parlementscommissie voor Belastingbetalingen in te stellen.
In een resolutie die vrijdag met 510 stemmen voor, 53 tegen en 101 onthoudingen is aangenomen, betreurt het Europees Parlement dat de Tsjechische premier actief betrokken blijft bij de EU-begroting terwijl hij nog steeds de controle heeft over “Agrofert”, een van de de grootste begunstigden van EU-subsidies in Tsjechië.
Hoewel er nog steeds een EU-onderzoek loopt, staan de EP-leden erop dat verdachte politici moeten kiezen tussen drie mogelijke oplossingen. Ze kunnen hun zakelijke belangen opgeven, afzien van het aanvragen van EU-financiering of zich onthouden van beslissingen die hun eigen belangen betreffen, onder meer door uiteindelijk af te treden. Europarlementariërs vragen de Europese Commissie strengere regels op te stellen, zoals een maximumbedrag per persoon, en het openbaar maken van de namen van ontvangers.
Het Europees Parlement veroordeelt ook de manier waarop premier Babis en zijn partijfunctionarissen tekeer gaan tegen Tsjechische Europarlementariërs die vorig jaar deelnamen aan de onderzoeksmissie naar de gemelde onregelmatigheden bij het beheer van EU-middelen. Die worden min of meer bedreigd.
Het formele onderzoek van de Europese Commissie naar het belangenconflict van de Tsjechische premier loopt sinds januari 2019. Eind vorig jaar werden alle betalingen uit de EU-begroting aan bedrijven van premier Babiš opgeschort. In december 2019 heropende de Tsjechische procureur-generaal het onderzoek naar misbruik van EU-middelen door een van de deelprojecten van de Agrofert-groep “Stork nest”. Het onderzoek werd oorspronkelijk geopend naar aanleiding van het rapport van de EU-fraudewaakhond OLAF.
Agrofert is een conglomeraat van meer dan 230 bedrijven, met meer dan 34.000 medewerkers. Premier Babiš heeft de Agrofert Group opgericht en is naar verluidt nog steeds de uiteindelijk gerechtigde. De groep was een van de grootste begunstigden van EU-subsidies: de leden van het Europees Parlement zeggen dat de groep alleen al voor 2018 ongeveer 36,5 miljoen euro aan landbouwsubsidies heeft ontvangen en nog eens 16 miljoen euro uit het Cohesiefonds. Momenteel verplicht geen enkele EU-wetgeving een lidstaat om de uiteindelijke ontvangers van EU-subsidies bekend te maken.