Samkvæmt nýrri skýrslu frá Sameinuðu þjóðunum, UNEP, er á heimsvísu sóað meira en 1 milljarði máltíða á dag. Þetta þrengir stöðugt að framboði á mat, sem þegar stendur undir þrýstingi vegna stríða, loftslagsbreytinga og fólksfjölgunar.
Samkvæmt UNEP var árið 2022 sóað 1,05 milljarði tonna af matarsóun (þar með talið óætanlegir hlutar). Af heildarmatarsóuninni kemur 60% frá heimilum um allan heim, 28% frá matvælaframboði og 12% frá smásölu. Þetta undirstrikar samkvæmt UNEP nauðsyn þess að auka meðvitund og breyta hegðun á einstaklinga- og fjölskyldustigi.
Skýrsla SÞ hvetur til aðgerða á öllum stigum, frá ríkisstjórnum og fyrirtækjum til einstakra neytenda. Evrópusambandslöndin hafa nýlega ákveðið að auka baráttuna gegn matarsóun. Það er hins vegar eftir löndunum sjálfum komið hvort þetta eigi einnig að ná til framleiðslugreina í land- og garðyrkju.
Til viðbótar við vandamál matarsóunar fjallar skýrslan einnig um matarskort. Á meðan stórir matarlotur eru sóaðar þjást milljónir manna um allan heim enn af hungri. Þetta vekur spurningar um réttlæti og sjálfbærni alþjóðakerfis mats, samkvæmt UNEP.
Matarsóun skemmir heimshagkerfið og ýtir undir loftslagsbreytingar, eyðingu náttúru og mengun, þrátt fyrir að UNEP minnir á að þetta sé ekki aðeins vandamál ríkra landa. Lönd með mismunandi tekjustig sóa að jafnaði svipaðri málmagns mat á hvern einstakling.
Skýrslan leggur líka áherslu á hlutverk tækni og nýsköpunar við að takast á við matarsóun og matarskort. Með snjöllum lausnum eins og bættum geymslutækni, skilvirkari dreifikerfum og notkun forrita sem hjálpa neytendum að minnka matarsóun má ná verulegum framförum.
„Matarsóun er alþjóðleg hörmung. Milljónir manna munu finna fyrir hungri í dag vegna matarsóunar um allan heim,“ sagði Inger Andersen, framkvæmdastjóri UNEP, við kynningu skýrslunnar.