Bandaríkjaforseti Trump hefur lögleitt refsiaðgerðir gegn lagningu rússnesku olíu- og gasleiðslunnar Nord Stream 2 til Vestur-Evrópu. Bandaríkin segja að sektir og refsiaðgerðir verði beittar fyrirtækjum og einstaklingum sem taka þátt í þessari rússnesku orkuflutningastarfsemi.
Niður í núi hefur hollensko-svíssneska fyrirtækið Allseas hætt störfum við olíuleiðsluna. „Allseas býst við leiðbeiningum frá viðeigandi bandarískum yfirvöldum um næstu skref,“ segir fyrirtækið í yfirlýsingu. Moskva hafði áður sagt að verkefnið yrði tilbúið innan nokkurra mánaða, en lagning olíuleiðslunnar gæti nú orðið fyrir tafar vegna þessara aðgerða.
Með Nord Stream 2 getur Rússland afhent Þýskalandi gas án þess að fara í gegnum yfirráðasvæði Póllands og Finnlands. Leiðslan liggur beint í gegnum Eystrasalt. Bandaríkin hafa verið gegn gasleiðslunni í mörg ár. Landið óttast að rússneski forsetinn Vladímír Pútín öðlist meiri áhrif í Vestur-Evrópu með því að afhenda gas.
Stjórn þýska kanslarans Angelu Merkel hefur fordæmt bandarískar aðgerðir og hvatt Trump til að grípa ekki inn í orkustefnu Evrópu. „Þær hafa áhrif á þýsk og önnur evrópsk fyrirtæki og við lítum á þetta sem afskipti af okkar innri málum,“ sagði talskona þýska stjórnarráðsins.
Bandarísk refsiaðgerðir beinast einnig gegn Evrópusambandinu. Brussel hefur þegar sagt að nauðsyn boði að grípa til viðbragða. Rússneski forsetinn Vladímír Pútín hefur einnig heitið „víxlandi“ aðgerðum gegn refsiaðgerðum.
Nord Stream 2 er einnig stórt strategískt verkefni fyrir Rússana sjálfa. Hingað til hafa þeir flutt gas og olíu til vestur Evrópu gegnum leiðslur sem liggja í gegnum Hvíta-Rússland og Úkraínu. Eftir að Rússar innlimaðust á tímabili Heljaraflóann, Krím-skaga, eru löndin í deilum. Úkraína getur lokað á rússnesku gaslagnir, svo gas þeirra nær ekki til landa ESB.
Lagning Nord Stream 2 skiptir því Gazprom og Pútín miklu máli: þau eru ekki lengur háð Kænugarði. Einmitt í síðustu viku náðu Rússland og Úkraína samkomulagi um flutninga rússnesks gass til Evrópu gegnum núverandi suðurleiðir. Núverandi afhendingarsamningur rennur út í desember. Rússneski varaforsætisráðherrann Dmitrí Kozák segir nýja samkomulagið gilda um fimm ára tímabil.
Samkvæmt heimildum hafa Rússar boðið Úkraínu 3 milljarða dollara. Kænugarður hættir aftur á móti við mál gegn Gazprom þar sem krafa er gerð um 12 milljarða dollara í skaðabætur vegna innlimunar á innviðum á Krím. Þessi sátt er án efa afleiðing þeirra fyrstu opinberu viðræðna landanna.
Gazprom veitir nú þegar yfir 36 prósent af heildargasmarkaði Evrópusambandsins. Brussel hafði áhyggjur af að lögsókn milli Kænugarðs og Moskvu gæti raskað flutningum gass og miðlaði við rússneska-úkraínsku samkomulagið.