Evrópuþingið telur að ríkisstjórnir ESB eigi endanlega að taka hart á tortryggnu ríkjunum Póllandi og Ungverjalandi. Evrópuþingið og einnig (fyrri) framkvæmdastjórn Evrópu tóku fyrir rúmum tveimur árum í gildi harða refsiaðgerðina „grein 7“ gegn Varsjá og Búdapest, en ríkisstjórnir ESB hafa enn stöðvað framkvæmd hennar.
ESB-ríkin þurfa að beita pólsku PiS-flokkunum og ungversku Fidesz-ríkisstjórninni mun meiri þrýstingi vegna vantrausts þeirra á réttarríki og lýðræði, segir í rökstuðningi. Örfáir þingmenn Evrópuþingsins (476 gegn 178) stóðu að slíkri áskorun á fimmtudag.
Hin (nýja) framkvæmdastjórn Evrópu Von der Leyen er hvött til að beita öllum tiltækum verkfærum til þess að koma þessum tveimur ESB-ríkjum í röðina. Framkvæmdastjórnin hóf að lokum 2017 harða aðgerð gegn Póllandi. Þetta er harðasta grein 7-aðferðin í sáttmálum ESB sem getur leitt til þagnar á kosningarétti í ráðherrafundum ESB. Evrópuþingið virkjaði sama ferli ári síðar gegn ungversku ríkisstjórninni undir forystu forsætisráðherrans Viktors Orbáns.
ESB-ríkin hafa í röð fyrirspurnarfunda kannað ráðherra beggja ríkja en hafa ekki tekið frekari skref. Þetta er til ama margra Evrópuþingmanna sem segja ástandið hafa versnað og grein 7 virðist ekki skila árangri. Þeir telja trúverðugleika ESB vera í húfi.
Jafnframt studdi Evrópufólkaflokkurinn (EPP), þar sem flokkur Orbán, Fidesz (sem þó er í skilorðsbanni), er meðlimur, þessa áskorun. Tillaga um árlega skoðun á réttarríki í ESB-ríkjum, einnig ósk þingsins, var í nóvember stöðvuð á ráðherrafundinum af Ungverjalandi og Póllandi. Utanríkisráðherra Stef Blok harmaði það.
Einmitt á þessari viku komst álit þeirra áhrifaþjóða, Feneyjanefndar ráðs Evrópu, að niðurstöðu um að dómskerfisbreytingar í Póllandi bæli niður dómara og rýri sjálfstæði þeirra enn frekar. Dómarar geta með nýrri löggjöf verið refsaðir af aganefnd fyrir gagnrýni á ríkisstjórnina.
Enn fremur kom í gær í ljós að aðalréttarlögmaður Evrópudómstólsins í Lúxemborg hefur gefið mjög neikvætt álit um lögin gegn útlendingum í Ungverjalandi. Ungverska lögin sem krefjast þess að félagasamtök séu opin um fjármögnun frá útlöndum brjóta gegn evrópurétti. Dómarar í Lúxemborg fylgja gjarnan því álitum.
Framkvæmdastjórnin hafði vísað ungversku lögin frá 2017 til dómstólsins. Hið fullkomna gegnsæi um fjárframlög frá útlöndum getur haft "stimplandi áhrif" og brýtur gegn frjálsum fjármagnsflutningi, réttinum til einkalífs og félagafrelsi, segir í áliti aðalréttarlögmannsins.
Ungversk samtök þurfa að opinbera nafn erlendra styrktaraðila ef framlögin nema rúmlega 1500 evrum. Þessi skylda gildir ekki fyrir framlög frá Ungverjum. Þessi aðgerð íhaldssömu ríkisstjórnar forsætisráðherrans Viktors Orbán er samkvæmt sumum beint gegn félagasinni George Soros sem flokkurinn Fidesz er í deilum við.