Evrópusambandið segir að harðari umhverfis- og loftslagsgjöld á innflutning matvæla frá löndum utan ESB brjóti ekki gegn lögfræðilegum ákvæðum Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar (WTO). Með þessu gefur Evrópusambandið í fyrsta sinn jákvætt merki um innleiðingu svokallaðra „spegilákvæða“ í viðskiptasamningum.
Bóndaefnahags- og landbúnaðarráðherrann Janusz Wojciechowski leggur til fyrir 27 landbúnaðarráðherrum ESB á fundinum í Lúxemborg á mánudag að farið verði nú – „máls-til-máls“ – í prófun. Nýlega var birt fylgirannsókn Evrópusambandsins. Evrópusambandið mun upplýsa ráðherrana um áfangakönnun sem fór fram milli janúar og mars meðal hagsmunaaðila.
Lengi hafa bændur og kúabændur krafist jafnrar framleiðslustaðlna eða aukalegra gjalda á „ódýr“ matvæli frá löndum utan ESB, einkum til að verja eigin markað í Evrópu. En WTO leyfir ekki innleiðingu slíkra „innflutningssekta“ þar sem slíkt er talið „samkeppnishamlandi“ og stuðlar að „hagsmunakapphlaupi innan eigin fyrirtækja“.
En nú þegar Evrópusambandið með Græna samkomulaginu og frá-bónda-til-borðs stefnu setur nýjar reglur um dýravelferð, líffræðilegan fjölbreytileika og heilsu, hyggst ESB krafast þess að þessar loftslagskröfur gildi einnig um innflutningsmatvæli. Og ef lönd geta eða vilja eigi ekki uppfylla þessar kröfur, má ESB leggja á aukagjöld til að jafna keppnisgrundvöllinn.
Östrískur Evrópuþingmaður, Simone Schmiedtbauer (ÖVP/EVP), kallar þetta „áttavillur sigurs“. Í fyrsta sinn kemur nú jákvætt merki frá Evrópusambandinu um „spegilákvæði“ í viðskiptasamningum. Sérstaklega hefur Frakkland barist ákaft fyrir þessu síðustu sex mánuði.
„Evrópusambandið er ekki lengur andvígt verkefninu. Þetta er áfangi sem við munum byggja frekari viðleitni okkar á,“ segir Evrópuþingmaðurinn. „Það er mjög mikilvægt að Evrópusambandið fái skilning fyrir kröfu bænda um að framleiðslustaðlar Evrópubænda eigi einnig að gilda um innflutt landbúnaðar- og matvæli,“ útskýrir Schmiedtbauer í grein á vefsíðu austurríska bændasamtakanna STBB.
Til að prófa lögfræðilegan stöðugleika í framkvæmd þyrfti að fara eftir „máls-til-máls“ mati. Hollenski landbúnaðarráðherrann, Henk Staghouwer, sagði í tölvupósti til þingsins í síðustu viku að hann styddi líka þessa reynsluprófun „máls-til-máls“ nálgun.
Hann bendir þó á að það sé ekki aðeins gæði sem ráða verði verðinu, heldur séu einnig mismunandi aðstæður í hverju landi. „Á sama tíma hafa aðrir þættir, þar á meðal innviðir, þekking og vinnukostnaður, áhrif á endanlega samkeppnisstöðu fyrirtækja. Það þarf að skoða hvað sé mögulegt innan margþjóðlegs ramma WTO og hvaða aðgerðir séu æskilegar,“ segir Staghouwer í tölvupóstinum til þingsins.
„Sömu framleiðslustaðlar eiga að gilda um innfluttar vörur – það er krafa heimabænda og hún er verðskulduð. Þetta styrkir samkeppnishæfni evrópskra bænda og styður svæðisbundna landbúnaðarstefnu til að ná niðurstöðu. Neytendur, dýr, umhverfi og loftslag njóta góðs af þessu og ekki síst við bændurnir sjálfir,“ segir Schmiedtbauer.