Evrópusambandsráðherrann Frans Timmermans kynnti fyrstu fjárhagslegu ramma EU Green Deal þriðjudaginn í Evrópuþinginu í Strassborg. Nýja framkvæmdastjórn Evrópu undir forystu Von der Leyen forseta og varaforseta Timmermans vill gera Evrópusambandið sjálfbært, umhverfisvænt og loftslagsþolið innan þriggja áratuga.
Fyrir fyrstu tíu árinn þarf áætlun um „Sjálfbæra fjárfestingu“ að fjármagna um 1000 milljarða evra. Peningarnir eiga fyrst og fremst að koma úr endurhópun núverandi þátta í núverandi fjárhagsáætlun Evrópusambandsins, auk fjárfestinga fyrirtækja og samfjármögnun frá aðildarríkjum ESB.
Græni samningurinn í Evrópu merkir í raun og veru fullkomna umbreytingu á núverandi vinnuháttum ESB þar sem fyrirtæki og stjórnvöld geta fengið fjárhagslega aðstoð fyrir sínar áætlanir, sem geta verið mismunandi eftir löndum. Ef síðar mun ESB eingöngu styðja umhverfisvæn verkefni sem beinast að minnkun CO2-loftmengunar, og mengunarlausa framleiðslu, þarf margt að breytast.
Framtíðaráætlanir núverandi framkvæmdastjórnar ESB innihalda meðal annars stórfellda skógrækt, uppbyggingu orkusparandi húsnæðis og uppsetningu á milljón hleðslustöðvum fyrir rafbíla. Ef það fer eftir Timmermans geta fjölskyldur um alla Evrópu haft rafbíl á leigu fyrir fast mánaðargjald. Til þess þarf evrópski fjárfestingabankinn EIB að veita ódýrari lán til söluaðila í Austur-Evrópu sem gera mögulegt einkaleigu rafbíla.
Evrópusambandið vinnur einnig að innflutningsgjöldum á mengandi vörum sem Evrópa innflæðir frá Asíu eða Suður-Ameríku. Þar verður nú reiknað með hvort framleiðsla vörunnar hafi verið „loftslagsjafnvægi“. Þessi áætlun um „CO2 gjald á landamærum“ verður kynnt á næsta ári.
Fjárfestingaráætlunin er hluti af Græna samningnum sem leiðtogar ESB samþykktu í desember. Aðeins Pólland hefur enn ekki staðfest samþykkt markmiðsins. Landið krefst fyrst fjárhagslegrar tryggingar fyrir sínum aðgerðum. Umskiptasjóðurinn gæti hjálpað Póllandi að samþykkja.
Þess vegna leggja Von der Leyen og Timmermans til sérstakan sjóð upp á 100 milljarða evra fyrir þau lönd þar sem umbreyting frá gömlum mengandi iðnaði í útblásturslausa framleiðslu mun kosta óhóflega mikla vinnu og fjármuni. Aðallega er þar horft til lokunar kolanámu í Póllandi og Slóvakíu.
Fjármögnun umskiptasjóðsins mun að litlu leyti koma úr nýjum ESB peningum. Þess í stað þarf að frelsa 7,5 milljarða evra í langtímahagkerfisáætlun ársins 2021–2027. ESB ráðherrarnir eru sammála um þennan 7,5 milljarða, en langt frá því að ná saman um alla langtímahagkerfisáætlunina. Holland, Svíþjóð, Danmörk og Austurríki vilja halda fjárhagsáætluninni á núverandi 1,00 prósentum af heildarhagkerfinu; önnur lönd eru reiðubúin að samþykkja lítinn hækkun. En Evrópuþingið og Von der Leyen og samstarfsmenn segja að ný verkefni þurfi nýja peninga.
Þessi umskiptasjóður upp á 100 milljarða verður að miklu leyti endurskipulagning á núverandi styrkjum og svokölluðum ESB-stöðugleikafé. Þessi fé fá nú lönd í ESB með ‘‘fátækar svæðis-‘‘, mikla atvinnuleysi, slaka innviði eða ófullnægjandi félagskerfi (allt um margra ára skeið) mikla styrkstreymi. Lönd ESB geta nýtt þetta ‘‘strúktúrfé‘‘ að hluta til fyrir eigin verkefni. Fyrir Timmermans er áhyggjuefni að ríkisstjórnir ESB verði síðar ekki mjög tilbúnar að taka við ‘‘sígarettum úr eigin kassa‘‘.
Auk þess telur Timmermans að núverandi landbúnaðarstyrkir ESB skuli nýta á annan og betri hátt: ekki lengur sem stuðningur ESB við stórar landbúnaðarfyrirtæki og matvælaframleiðendur, heldur sem tekjustuðningur til einstakra bænda sem stunda sjálfbæra og umhverfisvæna framleiðslu. Þar má einnig búast við einhverjum mótstöðu.