Ríkisstjórnarleiðtogar Evrópu funduðu í Brussel á „fjármálatoppnum“ í fimmta samningadeginum og náðu loks samkomulagi um stórt efnahagsleg hvataúrræði og sjö ára langt fjárhagsáætlun. Þetta samkomulag er nú þegar kallað „sögulegt“
Samþykkt endurheimtarpakki vegna kórónuveirunnar að fjárhæð 750 milljarðar evra og sjö ára fjárhagsáætlun ESB upp á 1.074 billjónir evra marka mikilvægt skref, þar sem ESB-löndin ákváðu í fyrsta sinn að taka sameiginlegt lán á fjármálamörkuðum. Sameiginleg skuldbinding fyrir einstök lönd hefur hingað til verið ómöguleg innan ESB.
Undir forystu hollenska frjálslynda forsætisráðherrans Marka Rutte hafa „fjögur sparnaðarlönd“ ESB (Austurríki, Svíþjóð, Danmörk og Hollanda) lengi staðið gegn of miklum óstýrðum „gjöfum“ úr kórónuveirujafningasjóðnum.
Þó umfang heildarsjóðsins hafi verið haldið á 750 milljörðum evra, var loks náð jafnvægi á milli styrkja og lána. Í loka tillögunni eru lántökur að upphæð 360 milljarðar evra og styrkir að upphæð 390 milljarðar evra, sem flestu fólki þykir enn sanngjarnt niðurstaða.
Þó að allar upplýsingar um samkomulagið séu ekki ennþá ljósar, er ljóst að síðustu fjármálaflutningar munu hafa mikil áhrif á helstu forrit ESB, þar á meðal nokkur sem eru grunnur að núverandi forgangsmálum framkvæmdastjórnarinnar.
Eini viðkomandi þátturinn til að styðja heilbrigðisgeirann var alfarið felldur niður og Horizon Evrópa, sem átti að hvetja til nýsköpunar, var einnig verulega skert. Fjármögnun nágrannastefnu og Sjálfbærnistuðningssjóðs, 26 milljarða evra sjóðs til að styðja við efnahagslega sjálfbær einkafyrirtæki, var einnig útilokuð.
Forseti framkvæmdastjórnarinnar, Ursula von der Leyen, sagði að það væri „girnilegt“ að sjálfbærnistuðningssjóðurinn væri felldur niður, en nefndi þó samkomulagið sem „stórt skref til endurreisnar“. Þá hafa fjögur þrjósk löndin tryggt sér stærri afslátt af árlegri greiðslu til ESB. Með því að þrýsta á minni niðurgreiðslu styrkja hafa sparnaðarlöndin grafið undan eigin markmiði, að uppfæra fjárhagsáætlunina sem heild, að sögn gagnrýnenda nú.
Árangurinn varð þó að ESB-leiðtogarnir samþykktu að ESB megi leggja á „eigin“ skatta og þar með afla „eigin tekna“. Þetta þýðir að ESB er ekki lengur alfarið háð velvilja ESB-landanna til að fjármagna starfsemina með árlegum framlögum þeirra.
Þýski kanslarinn Angela Merkel – sem land hennar fer með formennsku í ráðinu sem skiptist á innan ESB – sagði í fyrstu viðbrögðum sínum: „Evrópa hefur sýnt að hún getur farið nýjar leiðir á svona sérstöku tímabili. Við höfum lagt fjárhagslega grunninn fyrir ESB næstu sjö árin.“
Franski forsetinn Emmanuel Macron sagði að „þetta var ráðstefna sem ég er sannfærður um að muni hafa söguleg áhrif.“ Hann bætti við að samvinna Frakka og Þjóðverja hafi verið lykilatriði til að tryggja samkomulagið. Spænski forsætisráðherrann Pedro Sánchez sagði að „ein björtasta síða í sögu Evrópu hafi verið rituð“ og hrósaði samkomulaginu sem „ekta Marshall-áætlun“.
En hollenski samstarfsmaður þeirra, Mark Rutte, neitaði að samþykkja að það væri sögulegt samkomulag.