Nýkjörinn formaður framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, Ursula von der Leyen, ferðast á miðvikudag til London til fyrstu opinberu fundar síns með breska forsætisráðherranum, Boris Johnson. Án efa verður aðalumfjöllunarefnið í þeirra tvíhliða fundi: viðræður um framtíðarverslunarsamband Evrópu og Bretlands.
Eftir stórsigur í kosningunum í desember stefnir ríkisstjórn Johnson án erfiðleika að bresku útgöngu úr Evrópusambandinu þann 31. janúar. Bretar yfirgefa þá ESB með aðlögunartímabil til loka ársins þar sem nánast ekkert breytist. Á þeim ellefu mánuðum þarf hins vegar að ná samkomulagi um framtíðarsambandið, meðal annars á sviði verslunar.
Sérfræðingar telja afar ólíklegt að það takist. ESB tekur almennt mörg ár að semja slíka samninga. Í þeim tíma, sem Johnson vill ekki lengja, þarf að fá samþykki um framtíðarverslunarsambandið. Von der Leyen kallaði það snemma í desember “mjög áskorandi” að geta náð samkomulagi á þessum tíma. Ef það tekst ekki, stefnir í kaótíska útgöngu Bretlands.
Kjarni vandamálsins er nauðsynin á vandaðri samningaaðferð: meðlimar ESB munu byggja nýja viðskiptasamninginn við Breta á núverandi samningum sínum. 27 ESB-löndin sem eftir standa vilja ekki að úrsögn Bretlands verði til tjóns fyrir þau. Bretar aftur á móti vilja losna við núverandi ESB-samninga og því fleiri undantekningar sem Bretar vilja, því meira verður eftir að ræða.
Auk þess hafa embættismenn og stjórnmálamenn ESB á síðustu áratugum öðlast mikla reynslu í að samræma og koma á samkomulagi um ágreining ESB-ríkja, en nú snúast viðræðurnar við Breta í að ákvarða hversu mikið Bretar megi frávíkja reglum.
Rétt eins og staðan er nú er líklegt að nýr fiskveiðasamningur ESB og Bretlands verði stórt hindrunarsporð. Breskir sjómenn vilja endilega hafa „útlendingaskipin (=keppinautana) úr fiskimiðunum sínum“ á meðan hollenskar, þýskar og danskar fiskiskipaflotar geta ekki verið án þeirra.
Johnson leggur áherslu á að samningurinn verði undirritaður fyrir lok árs 2020. Ef því tekst ekki, stefnir enn í kaótíska útgöngu Bretlands. Viðræður verða ekki einfaldar. Nokkrir leiðtogar ESB hafa þegar sett rauða línu. „Ef þú vilt hafa aðgang að okkar innri markaði með vörum þínum, verður þú að virða okkar staðla og reglur,“ sagði kristilegi demókrati Manfred Weber, formaður stærstu þingflokksins í Evrópuþinginu.