Evrópusambandið kynnti á miðvikudag eigin hugmyndir um tvö ára ráðstefnu um nútímavæðingu og umbætur innan Evrópusambandsins. Sambandið gerir ekki ráð fyrir almennum breytingum á stofnsáttmálum né róttækum breytingum á stjórnskipun.
Evrópusambandið vonast til að ráðstefnan hefjist 9. maí, nákvæmlega sjötíu árum eftir Schuman-yfirlýsinguna sem lagði grunninn að evrópskri samþættingu.
Í síðustu viku staðfesti Evrópuþingið að ráðstefnan ætti að beinast sérstaklega að því að hlusta á Evrópubúa. Ríkisstjórnir ESB-ríkjanna munu í næstu viku kynna sínar áherslur um framtíð ESB. Síðan þurfa þrjú stofnanirnar að ná samkomulagi um markmið, umfang og skipulag ráðstefnunnar, en hún er áætluð að taka um tvö ár.
Forsætisráðherra Evrópusambandsins Ursula von der Leyen hafði lofað ráðstefnu um frekari lýðræðisvæðingu Evrópusambandsins síðastliðið sumar. Ráðstefnan er að miklu leyti svar við langvarandi óánægju um starfsemi stofnana ESB. Strax eftir að hann tók við fyrir nokkrum árum hafði ungi, frjálsi franski forsetinn Macron áleit að nauðsynlegt væri að framkvæma nokkrar víðtækar umbætur og nýjungar, sem á þeim tíma voru umtalsvert lítið teknar til greina af öðrum leiðtogum Evrópu.
Forseti Evrópuþingsins, David Sassoli, kallaði þetta „hornsteininn til að byggja nýja Evrópu“. Hann sagði að kreppur síðasta áratugarins, eins og Brexit, hefðu sýnt takmarkanir núverandi stjórnskipulags. ESB þurfi að verða lýðræðislegra, gegnsærra og árangursríkara með víðtækri þátttöku Evrópubúa, sagði hann.
Einnig gerði vaxandi and-evrópskt andrúmsloft í Bretlandi á meðan Brexit-ferlinu stóð og aukandi þjóðernisöfl í sumum Austur-Evrópuríkjum það æ skýrara að breytingar á verklagsreglum og reglum væru nauðsynlegar. Þá bættist við í maí í fyrra, stuttu eftir Evrópuþingkosningarnar, að ríkisstjórar og þjóðhöfðingjar kölluðu til hliðar „spitzenkandidaten“ Evrópuþingsins fyrir háttsett ESB-embætti án fyrirvara.
Þar með endurvaknaði áratuga gamall „valdastríð“ milli ESB-ríkjanna og Evrópuþingsins um hver eigi síðasta orðið yfir framkvæmdarstjórn Evrópusambandsins. Þá óttast sumir að ESB leiti á bak við tjöldin eftir auknu sambandsríki og nýjum verkefnum og valdheimildum.
Hollenski Evrópuþingmaðurinn Peter van Dalen (Kristilegt Samband) sýndi strax efasemdir. Hann telur fáa læra af þeirri óánægju sem að lokum leiddi til Brexit. Evrópsku íhaldsmennirnir og þjóðernissinnar hyggjast halda sína eigin ráðstefnu.