ESB-lönd verða ekki skylduð til að taka við hælisleitendum frá öðrum ESB-löndum. Í nýju samkomulagi um hælisleitendur mætir framkvæmdastjórn Evrópu andstöðu nokkurra ESB-landa eins og Póllands, Ungverjalands og Tékklands sem hafa árum saman neitað að veita flóttafólki athvarf.
Framkvæmdastjórnin vill hins vegar koma á kerfi fyrir neyðartilfelli þar sem ESB-lönd leggja fé til móttöku í öðrum ESB-löndum. Jafnframt skulu ESB-lönd sem vilja ekki taka á móti flóttafólki sjálf, taka að sér móttöku eða endurflutning ákveðins fjölda innflytjenda í öðrum löndum.
Áhersla evrópskrar innflytjendastefnu á að beinast að því að flýta og bæta ferli um brottvísun þeirra hælisleitenda sem hafa litla möguleika á vernd. Þetta telur framkvæmdastjórnin nauðsynlegt.
Brussel vill einnig bætta viðtökustöðvar „við landamæri“ ESB (í Tyrklandi, Líbanon eða Norður-Afríku) þar sem flóttafólk er fljótt auðkennt, skimað og skráð. Á innan við fimm dögum á að vera ljóst hvort hælisleitandi uppfylli skilyrði dvalarleyfis eða hvort hann skuli sendur aftur.
Evrópuþingið mun ræða nýja stefnu á fimmtudagsmorgun í Brussel með varaforseta framkvæmdastjórnar Evrópu Margaritis Schinas og innri málaframkvæmdastjóra Ylva Johansson. Þau munu þar kynna tillögu um nýtt samkomulag um hæli og innflytjendamál fyrir nefndarmönnum þingnefndarinnar um borgaraleg réttindi, dómsmál og innri öryggi (LIBE).
Framkvæmdastjórn Evrópu er endanlega að fara frá hugmyndinni frá 2016 um að nauðsynlegt sé að neyða aðildarríki til að taka við hælisleitendum, eins og reynt var á flóttamannakreppunni árið 2015. Sú tillaga var aldrei samþykkt af leiðtogum ESB vegna víðtækrar andstöðu margra landa.
Í staðinn verður komið á gjafakerfi og kerfi þar sem lönd “taka upp” móttöku eða endurflutning úr öðrum löndum. Ef álagið á suðurlönd ESB verður of mikið, fá önnur lönd aðstoð við að taka á móti hafnað hælisleitendum í þessum álagiþjáðu löndum og sjá um endurkomu þeirra til upprunalanda.
Ef lönd velja að leggja sitt af mörkum og taka upp flóttafólk hafa þau rúmlega eitt ár til að koma í kring brottflutningi. Ef það tekst ekki þurfa þau að taka við viðkomandi hælisleitanda sjálf og vinna síðan áfram að brottvísun innan eigin lands. ESB-lönd og Evrópuþingið þurfa að samþykkja nýju lagafrumvörpin. Það gæti tekið a.m.k. eina önn.
Í fyrstu yfirlýsingu sagði hollenski PvdA-þingmaðurinn í Evrópu Kati Piri að “rétturinn til að sækja um hæli innan Evrópusambandsins standi óskertur. Öll umsóknin eru enn metin einstaklingsbundið. Þessi grunnatriði eru góð,” að hennar sögn.
Hún sagði einnig eðlilegt að leitast við að flýta sendingu þeirra sem ekki eiga rétt á hæli aftur. Þetta á nú við um tæplega 2/3 hluta allra hælisleitenda. Hins vegar benti hún á að tillagan virtist fyrst og fremst vera samúðarlega miðuð við ESB-löndin, en spurningin væri hversu samúðarfull hún væri gagnvart flóttafólkinu.
Stefnur ESB-miðju kristilegrar stjórnmálahreyfingarinnar eru góðar að mati Evrópuþingmannsins Van Dalen en hann hefur áhyggjur af framkvæmd möguleika áætlana. Van Dalen nefndi innflytjendamálin á grísku eyjunni Lesbos sem stór mál og sagði að þetta áætlun mætti ekki mistakast. „Með samúð einni munum við ekki ná árangri. Rétt er að segja að öll ESB-lönd þurfi að leggja til eða taka við. Ef ekki koma refsiaðgerðir með því að fækka sínum stuðningi úr Evrópusjóðum.“