Komandi vika er „Græna vikan“ í Brussel og í Evrópusambandinu. Bæði landbúnaðarráðherrar Evrópu, landbúnaðarnefndin og Evrópuþingið taka á mikilvægu máli um nýja sameiginlegu landbúnaðarstefnu Evrópu (GLB) þessa vikuna, að minnsta kosti er það ætlunin.
Þrátt fyrir meira en tveggja ára undirbúningartillögur eru landbúnaðarráðherrar og pólitískar fylkingar á Evrópuþinginu enn ósammála um tugþúsundir ágreiningsmála, hvorki sín á milli né innbyrðis.
Evrópuþingmenn ræða og greiða atkvæði um áætlanir til að endurskoða sameiginlegu landbúnaðarstefnuna (GLB). Þessi endurskoðun á að gera GLB sjálfbærari, sterkara og sveigjanlegra. Pakkinn inniheldur áætlanir um að styrkja skyldubundna loftslags- og umhverfisvæna starfshætti, draga úr greiðslum til stórra landbúnaðarfyrirtækja og úthluta meiri fjármunum til minni fyrirtækja og ungra bændur.
Málið snýst um hvernig Evrópusambandið hyggst á tímabilinu 2021 til 2027 verja alls 386,7 milljörðum evra til bænda og dreifbýlis svæða. Ráðherrarnir fundaðu á mánudegi og þriðjudegi í Lúxemborg (með möguleika til miðvikudags) og Evrópuþingið greiðir atkvæði frá mánudegi til föstudags um margar hundruð leiðbeiningarbreytingar (með möguleika til föstudagskvölds).
Samkvæmt núverandi stöðu verða síðustu atkvæðagreiðslurnar líklega ekki metnar fyrr en um klukkan 17:30 á föstudag. Sumir athugendur telja jafnvel mögulegt að umræður ljúki ekki fyrr en á næsta allsherjarþingi í nóvember.
Pólitískar leiðtogar þriggja stórra fylkinga á Evrópuþinginu sögðu í síðustu viku að hafa fundið „leiðbeiningarsamkomulag“. Kristilegu demókratar (EVP), sósíaldemókratar (S&D) og frjálslyndir (Renew) halda sextíu prósent af 705 sætum. En alls ekki er víst að fylkingadólgur þeirra haldi, því síðustu vikurnar var ljóst að landbúnaðarnefndin AGRI, fjárlaganefndin (BUDG) og umhverfisnefndin (ENVI) eru enn í ósamkomulagi um fjármögnun framtíðarstefnu.
Margt skilur að, meðal annars hversu mikið landbúnaðurinn þarf að hlýða á nýja loftslags- og umhverfisreglur til framtíðar. Í landbúnaðarheimum er Græni samningurinn talinn aðalorsök ágreinings og orsök deilna. Sumir líta á núverandi samninga á þinginu og í ráðherraráði sem fyrstu „afsögn“ af Grænum samningsskilyrðum í nýrri GLB-stefnu.
Auk þess er það þannig að „samkomulagið“ sem þrír fylkingsleiðtogar náðu að skilja sem tapið fyrir S&D-fylkinguna. Samkvæmt stjórnarandstöðuflokkum þingsins hafa sósíaldemókratar fallist á stefnu EVP og Renew um „að ná nú því sem hægt er“. Vinstri stjórnarandstaðan ásakar S&D um að halda ekki nógu sterkt fast við umhverfis- og loftslagsmarkmið Græna samningsins og að „nýja“ GLB reyni að komast undan nauðsynlegri sjálfbærni.
Líkt ágreiningur ríkir enn á milli landbúnaðarráðherra ESB-landanna. Spurningin er hvað hlutfall landbúnaðargreiðslna þarf að fara til „lífrænna“ markmiða, hvort það eigi að vera tuttugu eða þrjátíu prósent. Og hvort heildarbann verði á notkun eiturefna í plöntuvernd eða aðeins hluti þess. Einnig hvort það skuli taka gildi strax eða eftir nokkur ár. Ráðherrarnir eru heldur ekki sammála um hversu stór hluti landbúnaðarjarða skuli vera óbyggður, fyrir jurtaranda og úða.
Þegar ráðherrarnir og Evrópuþingið hafa tekið sín endanlegu afstöðu, þurfa báðir aðilar að ná samkomulagi og síðan saman við framkvæmdastjórn Evrópu. Því verður „nýja“ GLB líklegast ekki tekið í notkun fyrr en árið 2023 að minnsta kosti.