Vöxtur ofbeldisfulls hægriflokksöfgahyggju í Suðaustur-Evrópu ógnar pólitísku stöðugleika í þeirri regiu, sérstaklega á Kósóvó, í Bosníu og Hersegóvínu og Serbíu. Þetta er niðurstaða hollenska sjálfstæða rannsóknarstofnunarinnar Hague Center for Strategic Studies (HCSS) í skýrslu um Balkanskaga. Rannsakendur telja að mesta óstöðugleikinn stafi frá Rússlandi.
Til að minnka hollustu Balkanskaga gagnvart Evrópu notast Rússland við ýmsar aðferðir til að sá sundrungu og örva þjóðernisleg tilfinningahyggju, að því er fram kemur. Sex ríki á Balkanskaga hafa sótt um aðild að Evrópusambandinu, en sum ESB-ríkin eru hikandi.
Samkvæmt rannsókninni hyggst Rússland græða á tilfinningu um sameiginlega slavneska auðkenni, einkum meðal Serba. Moskva nýtir einnig vald austurkirkjunnar til að ýta undir hefðbundnar gildi sem t.d. gilda í Serbíu.
„Í Bosníu og Hersegóvínu reynir Rússland til dæmis að sýna múslima sem hættulega öfgafundamentalista, sem ýtir undir islamófóbíu. Svipaðar fullyrðingar eru gerðar gegn múslimum á Kósóvó í tilraun til að grafa undan viðleitni þess að fá alþjóðlega viðurkenningu sem fullvalda þjóð,“ segir einn rannsakandi.
Andvestrænar upplýsingaherferðir og áróður í fjölmiðlum stuðla að áhrifum Rússlands. Slíkar fölskupplýsingar eru einnig dreifðar af pólitískum valdahópum sem sýna rússnesku málefni samúð, að því er segir.
Skýrslan bendir einnig á að hálfhernaðar samtök stuðli að vexti hægriflokksöfganna. Rússland er til dæmis til staðar í svæðinu með hjálp mótorhjólafélags sem Moskva fjármagnaði, með stuðningi við serbneska kózakahersveit og með svonefndum föðurlandslegum heræfingabúðum fyrir ungt fólk.
Hernaðarmenn af Balkanskaga eru stundum boðnir til heræfinga í Rússlandi, segir HCSS-rannsóknin. Margir Serbar hafa einnig farið austur fyrir Úkraínu til aðstoðar rússneskum hálfhernaðarliðum þar.
Vöxtur hægriflokksöfgahyggjunnar hindrar ekki aðeins lýðræðislegar framfarir í þessum löndum, heldur getur hann einnig torveldað aðild að Evrópusambandinu, varar Rrustemi við. Rétt í síðustu viku leysti þing Norður-Makedóníu sjálft upp og boðaði til fyrirrennandi kosninga. Það gerðist átta mánuðum áður en núverandi kjörtímabil rennur út.
Þessi ákvörðun fylgdi eftir afsögn forsætisráðherrans Zoran Zaev eftir að Evrópusambandið vildi ekki ákveða dagsetningu fyrir að hefja viðræður um raunverulega aðild að ESB-blokkinni. Zaev sagði það ákvörðun vera „sögulegan mistök“.
Samkvæmt flestum ESB-aðildarríkjum sé komið að réttu tímabili fyrir Norður-Makedóníu og einnig Albaníu að hefja aðildarviðræður, en sérstaklega Frakkland og Holland stóðu föstum fótum, þrátt fyrir áhyggjur af auknum áhrifum Kína og Rússlands á Balkanskaga. Frakkland telur að ESB eigi fyrst að endurskoða samþættingarferlið. Holland telur að sérstaklega í Albaníu þurfi enn að gera mikið í baráttunni gegn glæpum og spillingu.