Sameinaða konungsríkið yfirgefur föstudagskvöldið eftir nærri hálfa öld Evrópusambandið. Þetta er í fyrsta skipti síðan stofnun sameiginlegs sambandsins fyrir 75 árum, í kjölfar síðari heimsstyrjaldar, að evrópskt land hættir í sambandinu.
Skilin milli Breta og sambandsins 27 annarra landa á Evrópuskaga fylgja þjóðaratkvæðagreiðslu á rúmlega 3,5 árum síðan. Þá greiddu 17,4 milljónir breskra kjósenda atkvæði með því að yfirgefa ESB en 16,1 milljón kjósenda vildi vera áfram.
Stuðningsmenn og andstæðingar safnast saman á mörgum stöðum til að minnast þessa sögulega augnabliks. Stuðningsmenn brottfararinnar úr ESB fagna meðal annars á Parliament Square í London að loksins fari það fram. Klukkutíma fyrir tíma mun forsætisráðherrann Boris Johnson flytja ávarp til landsmanna í útvarpi og sjónvarpi. Londonbærinn stendur fyrir viðburði fyrir íbúa úr hinum 27 ESB-löndunum sem búa í London. Þar geta þeir fengið meðal annars „tilfinningalegan stuðning“ á ráðhúsinu.
Í Skotlandi, þar sem langflestir kjósenda vildu áfram vera í Evrópusambandinu, safnast stuðningsmenn Evrópu saman fyrir utan skosk þinghús. Eins og búist var við hefur skoska þingið greitt atkvæði með því að halda áfram þjóðaratkvæði um sjálfstæði Skotlands. Allir 64 þingmenn flokksins SNP greiddu atkvæði með en 54 þingmenn stjórnarandstöðunnar voru á móti.
Lögfræðilega getur skoska ríkisstjórnin ekki haldið slíka þjóðaratkvæðagreiðslu sjálf heldur þarf sú breska einnig að samþykkja hana. Skoska þingið ákvað einnig að ESB-fáni megi áfram blakta við þinghúsið í Edinborg eftir Brexit.
Fréttir herma að breski forsætisráðherrann Boris Johnson sé reiðubúinn að samþykkja viðskiptasamning við ESB sem Evrópuviðræðuráðherrann Michel Barnier hafði áður lagt fram. Þetta greinir The Times frá á grundvelli texta ræðu sem Johnson mun halda næstkomandi mánudag.
Samningaviðræður um bresk-esb verslunarsamning hefjast í næstu viku og ættu að ljúka fyrir árslok. Margir sérfræðingar telja þessa tímarammann allt of stutta fyrir fullkominn nýjan breskan viðskiptasamning.
Viðskiptasamningurinn sem nú er á dagskrá líkist nýlega gerðum samningi milli ESB og Kanada. Í því tilfelli er hægt að taka að mestu yfir núverandi lögtexta. Þetta tryggir viðskipti án innflutningsgjalda en leiðir líka til tollskoðunar. Fyrir stóran breskan þjónustugeira gildir þetta ekki.
Ef ekki tekst að semja fyrir lok yfirgangstíma, er hætta á ringulreið í sambandinu. Þá stendur breska ríkisstjórnin og neðri deild þingsins frammi fyrir vali um að biðja um framlengingu og frestun (sem forsætisráðherrann Johnson vill alls ekki) eða að yfirgefa án yfirgangsskipulags (no-deal Brexit).