Hollenskir þingmenn hafa hafið málarekstur hjá framkvæmdastjórn Evrópusambandsins til að fá opinberað öll skjöl og bréfaskipti varðandi umdeilda vegabréfasölu á Möltu, í Bosníu og Kýpur. Sölu vegabréfa, einkum hjá litlu ríki Möltu, líta þeir mjög alvarlega á.
Hollenskir stjórnmálamenn úr bæði ríkisstjórn og stjórnarandstöðu vonuðust upphaflega til að fá svör frá ríkisstjórninni í Haag. En þar sem hollenskir ráðherrar virtust ekki hafa aðgang að þeim upplýsingum í Brussel, hafa þeir nú á Brussel-svæðinu beint kröfu um birtingu gagna. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins þarf að birta öll skjöl sem snúa að umdeildri vegabréfasölu í aðildarríkjum ESB, eins og þeirra beiðni um upplýsingalög segir til um.
Hollendingar óska einnig eftir bréfaskiptum við aðrar umsóknarríki. Þar á meðal hefur Albanía einnig tilkynnt um áform um að selja vegabréf í tengslum við hugsanlegt aðildarferli að ESB. Í Evrópuþinginu í Strassborg hefur einnig nokkrum sinnum verið kallað eftir því að hætt verði sölu á vegabréfum, en ESB er þó ekki með vald yfir útgáfu þjóðvegabréfa, þótt þau hafi lagaleg áhrif innan alls ESB.
Bosnía og ESB-aðildarríkin Kýpur og Malta bjóða vegabréf til sölu fyrir háar fjárhæðir. Sá sem kaupir slíkt vegabréf í ESB-ríki verður ekki aðeins íbúi þess lands, heldur einnig ESB-ríkisborgari með öllum þeim réttindum sem því fylgja. Sölu vegabréfa laðar að bæði fjárhagslega öfluga og grunsamlega fjárfesta frá meðal annars Rússlandi, Miðausturlöndum og Kína. Með ESB-vegabréfi geta þeir forðast ströngar eftirlitsaðgerðir, til dæmis hjá bönkum.
Hollensku þingmennirnir leggja áherslu á miklar hættur sem vegabréfasalan felur í sér. Fyrir 900.000 evrur afhendir Malta slíkt eftirsótt skjal til hvers sem getur borgað. Þeir geta þá ferðast óheft um Evrópu. „ESB í heild sinni er eins sterkt og veikasti hlekkur þess,“ segir CDA-þingmaðurinn Pieter Omtzigt.
Umzigt framkvæmdi á síðasta ári sem meðlimur í Evrópuráðinu, samstarfi Evrópuþinga, rannsókn á morði á málteskri rannsóknarblaðakonu sem hafði upplýst um náin tengsl á milli málteskra glæpamanna og pólitíkusa. Sölu vegabréfa var aðeins hluti af því. Skýrsla Omzigts stuðlaði að því að máltesk yfirvöld hófu að lokum réttarfarslega meðferð málsins gegn morðingjunum og bakstjórum þeirra. Jafnvel málteski forsætisráðherrann þurfti að segja af sér vegna þess.
Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur gefið til kynna að svara muni innan fimmtán daga viðbeiðninni um upplýsingagjöf um öll skjöl er varða vegabréfasölu.