Evrópuþingið hefur samþykkt nýju matvælastefnu ESB frá býli til borðs með óvænt stórum meirihluta, 452 gegn 170 á móti og 76 hjáhlaupa. Niðurstaðan þýðir að stórir meirihlutar innan þriggja stærstu þingflokka samþykktu einnig, eftir að í gær voru gerðar 48 mikilvægar breytingar á tillögunum.
Landbúnaðarráðherrann Janusz Wojciechowski sagði í fyrstu viðbrögðum að svo stór meiri hluti fyrir F2F-sýnina sendi það merki að við þurfum að bæta matvælakerfið okkar og að við séum á réttri leið. Matvælaráðherra Stalle Kyriakides og fjöldi þingflokksleiðtoga þökkuðu einnig hollenska Evrópuþingmanninum Anju Hazekamp (PvdD), sem hafði, sem skýrsluhöfundur, lagt mikla orku í 48 „samkomulag“ sem náðust milli umhverfisnefndar og landbúnaðarsnefndar.
Þetta þýðir að framkvæmdastjórn Evrópu er tryggð stuðningur við 27 tillögur sem Timmermans kynnti í fyrra innan ramma frá býli til borðs stefnunnar. Framkvæmdastjórnin mun nú yfirgefa þær í lagasetningu fram að 2024. Um hverja lögumbreytingu verður líka ennþá greiddur sérstakur atkvæðagreiðsla af aðildarríkjunum og Evrópuþinginu.
Hazekamp sagði að núverandi stefna ESB hvetji umhverfis- og náttúruskaðandi landbúnað og greiði fyrir innflutningi ósjálfbærra vara. Sjálfbært matvælakerfi sé einnig lykilatriði fyrir framtíð bænda, að hennar mati. Evrópsk landbúnaðarstefna er sett upp til að tryggja fæðuöryggi, en oft hefur hún leitt til offramleiðslu, svo sem hins fræga mjólkurflóða eða smjörfjalla.
Í fyrstu opinberu viðbrögðum við atkvæðagreiðslunni „fagnar EP stefnunni frá býli til borðs“ og undirstrikar mikilvægi sjálfbærrar og heilnæmrar matvælaframleiðslu á sviði loftslags, líffræðilegrar fjölbreytni, mengunarvandamála og lýðheilsu.
Evrópuþingmenn áréttuðu að allir – frá bónda til neytanda – eigi að gegna hlutverki í þessu. Til að tryggja að bændur geti þénað réttlátt hlutdeild af hagnaði af sjálfbærri matvælaframleiðslu vill Evrópuþingið að framkvæmdastjórnin taki að sér meira starf – meðal annars í viðskiptasamningum og samkeppnisreglum – til að styrkja stöðu bænda í framboðskeðjunni.
Bas Eickhout, Evrópuþingmaður fyrir Gröna vinstrið, sagði að þessar tillögur séu harðbyggt málamiðlun milli íhalds- og framfarasinnaða vængs Evrópuþingsins. Nú sé mikilvægt að þær séu gerðar að góðum lögum og réttu fjárfestingum. „Því oft sjáum við að þegar kemur að landbúnaði, þá verður breytingin skyndilega mun erfiðari.“
Jan Huitema frá VVD sagði að hann hefði tekið afstöðu gegn bindandi markmiðum stefnunnar frá býli til borðs. Hann væri vissulega ekki á móti færri plöntuverndar- og áburðarefnum, en aðeins ef til væru raunhæfar aðrar leiðir. Röklegur kostur fyrir áburð væri til dæmis dýraáburður. En samkvæmt Evrópulöggjöf geti bændur nú ekki fullnýtt eigin dýraáburð á sínum akri og séu í staðinn neyddir til að nota áburð, sagði hann.
Bert-Jan Ruissen (SGP) hafnaði nýju matvælastefnunni. Hann kallaði óábyrgt af Evrópuþinginu að leggja bindandi markmið á framleiðslu náttúruafurða án þess að hafa áður gert hlutlæga áhrifagreiningu. „Evrópuþingið tekur of mikla áhættu með matvælaframleiðslu okkar,“ varar hann við.
Annie Schreijer-Pierik (CDA) vísaði einnig í svörum sínum til fyrri krafna um „áhrifagreiningu“ (nákvæma útreikninga). Framkvæmdastjórnin hafði sagt að F2F-sýn væri ekki nægilega konkret fyrir slíkt enn. Selon Schreijer-Pierik hafi rannsóknir varað við miklum fækkunum í framleiðslu, innflutningsháð og óvissum áhrifum á tekjur bænda. Hún greiddi því atkvæði á móti.
Mohammed Chahim (PvdA) sagði: „Sem félagsdemókratar höfum við líka barist hart fyrir bættum vinnuaðstæðum. Við teljum að félagsleg réttindi starfsmanna í landbúnaði og garðyrkju eigi að falla undir sjálfbærniskröfur í ályktuninni. Við verndum fólkið sem sér til þess að diskarnir okkar séu daglega fullir.”
Peter van Dalen (Kristnu sameiningin) greiddi atkvæði með stefnunni frá býli til borðs þar sem réttilega er kallað eftir breytingum á matvælakerfinu okkar. „Ég hef því samþykkt umfangsmikið kröfuáætlun Evrópuþingsins, sem meðal annars snýr að baráttu gegn matarsóun, minnkun illgresiseyðandi efna, bættum dýravelferð og sjálfbærum viðskiptasamningum.
Það er líklegt að þessi kerfisbreyting leiði til hærri verðs í matvöruverslunum. En engu að síður, aðgerðaleysi myndi kosta okkur alla vega miklu meira, bæði fjárhagslega og vegna heilsu okkar og loftslags.