Evrópusambandið þarf að beita öllum fjárhagslegum kröftum til læknisfræðilegs, félagslegs og efnahagslegs bata eftir kórónufaraldurinn. Ekki aðeins af samstöðu við nágrannalönd sem urðu illa úti heldur líka vegna þess að við eigum komandi kynslóð að minnsta kosti það,” segir forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, Ursula von der Leyen.
Framkvæmdastjórnin kynnti áætlanir um breytt langtímareikning eftir að Frakkland og Þýskaland ásamt hópi „hnigla fjögurra“ höfðu áður lagt fram árekstrar fulltrúa um eigið tillögur. Tillaga framkvæmdastjórnarinnar inniheldur ekki einungis nokkrar málamiðlanir á viðkvæmum þáttum heldur býður einnig upp á nokkrir „nýjar lausnir“. Þessar nýjungar eru hins vegar nýjar hindranir sem 27 Evrópuríki eru enn langt frá því að vera sammála um.
Langtímareikningurinn 2021–2027 sem Von der Leyen lagði til kostar árlega 1,85 billjónir evra (1850 milljarða). Af þessu verður 750 milljarða evra lánað á fjármagnsmarkaðnum fyrir áætlun til að rétta úr kórónuáfallinu. Þar af eru 500 milljarðar fyrir styrki til ríkja og 250 milljarðar í lán til fyrirtækja. Þetta þýðir að ESB mun stýra sjóðnum, sem þarf að leggja inn umsóknir og áætlanir fyrir, og að öll fjármálaráðuneyti geta fylgst með útgjöldum.
Að tekjuhlið reynt framkvæmdastjórn Evrópusambandsins að slá tvær flugur í einu höggi. Í mörgum ESB-löndum eru mótbárur gegn „flutningssambandi“ þar sem sterk og ríkur ESB-ríki þurfa að leggja til fé fyrir lán og hallarekstur veikra ESB-ríkja. Þá eru einnig mótbárur gegn hækkun árlegra framlaga til ESB.
Framkvæmdastjórnin leggur nú til að settar verði evrópskar skattar, til dæmis á einnota plastflöskur, internetgróða, veltuskatt fyrir fjölþjóðafyrirtæki og umhverfisskatt á mengandi innflutningsvörum. Slíkar „nýjar tekjur“ hafa lengi verið löngun ESB en hafa hingað til alltaf verið blokkeraðar af ráðherrum og ríkisstjórum. Þeir bjóða því enn ekki upp á að ESB sjálft innheimti (skatta)fé; þeir vilja halda fjármögnun ESB í gegn um (sinn áhrifavald á) 27 ESB-ríkin.
Ef ESB-ríkin halda áfram að ganga gegn eigin tekjum ESB, þurfa þau sjálf að greiða endanlega reikninginn af kórónusjóðnum eftir 2025 og eiga þá ekki rétt á að kvarta yfir auknum árlegum framlögum, svona er rökstuðningurinn í grófum dráttum. Núverandi tillaga inniheldur margvíslegar málamiðlanir sem sumir andstæðingar styðja en aðrir stuðningsmenn eru að öfugu lagi mótfallnir.
Í langtímastefnu eru einnig innifalin ný stefnumál, svo sem loftslagsstefna og Green Deal. Þar af leiðandi er mikill sveigjanleiki innan fjárlaga (gomlar styrkir eru felldir niður til að nota peningana í eitthvað nýtt).
Sem dæmi hefur fjárlögum landbúnaðar verið bætt um nokkra tugi milljarða, þar á meðal fyrir meiri skógrækt, meiri fjölbreytni, þróun dreifbýlis og nýtt matvælaöryggi frá bændum til borðs. Á móti verður um tíu prósent sparað í þekktum landbúnaðarsjóðum sem að hluta til eru fluttir frá stórum landbúnaðar- til smærri fjölskyldubændum.
Auk þess hækkar skyldisframlag 27 ESB-ríkja til Brussel. En árleg afsláttur sem nettógjaldendur Hollands, Austurríkis, Svíþjóðar, Danmerkur og Þýskalands fá getur í bili haldist. Þetta eru eins konar tælandi umbun fyrir kvartanir, var þá tekið fram í kíngumálum. Fyrir Holland nemur árlegur afsláttur um 1 milljarði evra.
ESB-forseti Charles Michel vill leggja „allt undir“ til að ná samkomulagi um evrópska viðspyrnuáætlunina innan nokkurra mánaða. Hann vill ræða málið á þriggja vikna boðaðri fundi með forsætisráðherrum 27 ríkjanna. Vegna kórónuveirunnar er enn óvíst hvort ríkisstjórar komi persónulega til Brussel á alvöru fund. Persónuleg samskipti eru talin óhjákvæmileg í viðkvæmum samningum samkvæmt sendinefndum.
Hollenski forsætisráðherrann Mark Rutte telur að það taki enn tíma áður en ákvörðun verður tekin um ESB-aðstoðarsjóðinn. „Við munum ræða þetta í Evrópu næstu tíma, og það mun taka góðan tíma. Á ESB-fundinum í júní verður engin ákvörðun tekin,“ segir Rutte. Í því tilfelli verði ákvörðun tekin í júlí undir formennsku Þýskalands.
Rutte vildi ekki tjá sig efnislega um kynntan pakka. Næstum allar höfuðborgir ESB sýndu þó skilningsríkar, ekki-hafnandi og samþykkjandi viðbrögð. Rutte gerði ljóst að hann vilji halda fast við „viðmiðin“ sem Holland hefur sett saman með Danmörku, Svíþjóð og Austurríki.
Það virðist hins vegar sem Austurríki samþykki „hluta styrkja, hluta lána“. Diplómatar í Brussel búast við að Danmörk og Svíþjóð, sem bæði hafa enn eigin mynt og eru ekki í evru, vilji ekki verða í endurtekinni undantekningastöðu innan ESB. Í því tilfelli mun Holland líklega verða eina ríkið sem enn er á móti...