Evrópusambandið hefur aukið við ítarlega rannsókn sína á skattasamkomulagi í Niðurlöndum með húsgagna risanum IKEA. Hversu háar upphæðir eru í húfi er ekki vitað. Í fyrri rannsókn Græningja í Evrópuþinginu um skattaundanskot IKEA kom fram að fjárhæð nálægt einum milljarði evra var á árunum 2009 til 2014.
Upphafleg rannsókn hófst árið 2017 og fjallar um uppbyggingu með hugverkaréttindum sem gerði dótturfyrirtæki IKEA kleift að greiða lægri skatta en önnur fyrirtæki í Niðurlöndum. Það skattasamkomulag milli Niðurlanda og IKEA á sér rætur til þess tíma þegar Niðurlönd í gegnum skattyfirvöld sín buðu stórar fjölþjóðlegar fyrirtæki hagstætt aðsetur. Með „tax rulings“ þurftu þessi fyrirtæki að greiða mun minni skatta í heimalöndum sínum, en aðeins hluta þess í Niðurlöndum.
Þess vegna settust stórfyrirtæki eins og IKEA og FIAT, en einnig hljómsveitir eins og Rolling Stones og Bono, lögfræðilega séð aðsetur sitt til Niðurlanda. Í mörgum tilvikum voru þessi aðsetur sett upp sem skrifstofur eða pósti á Amsterdam Zuidas, sem olli því að Niðurlönd voru af mörgum talin „skattaparadís“.
Nú eru Niðurlönd að reyna að losna við þá neikvæða ímynd, en þau fá enn ábendingar í alþjóðlegum samningaviðræðum. Þetta gerðist einnig í lok síðasta mánaðar þegar Niðurlönd andmælti sem hluti af ESB viðleitni annarra ríkja til að safna hundruðum milljarða evra fyrir stórt endurreisnarsjóð vegna kórónuveirufaraldursins. Með þessum sjóði geta fyrirtæki fengið að hluta endurgreiddar þær efnahagslegu skemmdir sem þau urðu fyrir.
Niðurlandaforseti Mark Rutte og fjármálaráðherrann Wopke Hoekstra hafa síðustu vikur fengið ábendingar frá öðrum leiðtogum ESB um að þessi sparneytni Hollendingar vilji ekki leggja sitt af mörkum til að hjálpa veikburða ríkjum ESB eftir að þeir hafa árum saman „flutt“ hundruði milljóna evra í skatttekjum úr þeim löndum til hollensku ríkissjóðsins.
Af 27 ríkjum ESB hafa Frakkland, Pólland og Danmörk lagt til að banna fyrirtækjum sem hafa aðsetur í skattaparadísum að taka þátt í kórónuvörnaraðgerðum. Ítalía mun brátt ganga til liðs við þau í þessu. Með þessu eru slík fyrirtæki sett undir þrýsting til að hætta við skattasamninga sína í Niðurlöndum.
Rannsakendur hafa fundið að yfir 84% af tekjum sem Ítalía tapar árlega vegna skattaparadísa fara til annarra Evrópulanda, með Lúxemborg, Írland og Niðurlönd efst á lista. Evrópusambandið hefur staðfest að einstök ríki ESB megi raunverulega koma í veg fyrir að kórónuvandi aðstoð fari til fyrirtækja („pósthólfa aðsetra“) í skattaparadísum.
Franski fjármálaráðherrann Bruno Le Maire sagði í síðustu viku að fyrirtæki sem eru skráð í skattaparadísum komi ekki til greina fyrir björgunarpakka Frakklands. „Það segir sig sjálft að ef fyrirtæki hefur aðalskattyfirvöld sín eða dótturfyrirtæki í skattaparadís, þá vil ég segja mjög skýrt að það getur ekki fengið ríkisaðstoð,“ sagði Le Maire í útvarpsþættinum France Info.