De vier ‘zuinige’ EU-landen Nederland, Denemarken, Zweden en Oostenrijk beseffen de ernst van de coronacrisis niet, zegt de voorzitter van het Europees Parlement David Sassoli. De Italiaan doet “een beroep op hun verantwoordelijkheid” en waarschuwt voor “star denken”.
Volgens Sassoli is er geen tegenstelling tussen ‘rijke EU-landen’ en ‘arme EU-landen’, maar zijn er landen die “zich wel bewust zijn” van de uitdagingen waar de EU nu voor staat”, en deze ‘vrekkige vier’ kennelijk niet. Zij publiceerden afgelopen weekeinde een voorstel voor een Europees herstelfonds, dat op belangrijke onderdelen frontaal botst met het eerdere Frans-Duitse voorstel van Macron en Merkel.
De vier willen geen schenkingen of donaties geven, maar leningen; ze willen niet langlopend maar hooguit twee jaar; ze willen niet onbeperkt maar alleen onder voorwaarden; ze willen het niet door de EU laten doen; ze willen hun jaarlijkse bijdrage aan de EU niet verhogen maar vinden dat de EU moet bezuinigen.
Oostenrijk lijkt overigens iets te bewegen in het verzet tegen coronasteun aan de zwaargetroffen EU-landen. Een deel van het geld uit een noodfonds kan volgens Oostenrijk best een gift zijn. Die giften ziet Oostenrijk als onderdeel van een compromis. Ook lijkt de ECB zich gereed te maken om méér geld in zo’n coronafonds te steken.
De Europese Centrale Bank (ECB) gaat volgende maand zeer waarschijnlijk zijn opkoopprogramma van obligaties verder uitbreiden om de economie van de eurozone extra steun te bieden. Nu de inflatie laag is, is er ruimte om te innoveren en “snel en krachtig te handelen”. Bij het vorige rentebesluit (eind april) ging de ECB nog niet over tot uitbreiding van het noodopkoopprogramma. Wel stelde de centrale bank toen klaar te staan om het programma met 750 miljard euro uit te breiden.
Woensdag presenteert de Europese Commissie haar voorstellen voor aanpassing van de EU-meerjarenbegroting, inclusief het megaherstelplan. De verwachting is dat Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen met een compromis op de proppen zal komen, dat tussen de benadering van ‘de twee EU-grootmachten’ en ‘de zuinige vier’ zal liggen.
Als dat compromis voorkomt dat het dringend noodzakelijke corona-herstelfonds al bij de lancering ontploft, is er al veel gewonnen. De 27 lidstaten moeten het unaniem eens worden over de omvang van de begroting en het herstelplan. Het is de bedoeling dat daarover in juni een ingelaste top van regeringsleiders wordt gehouden.
“Ik vraag iedereen dit historische moment waar te maken. Iedereen profiteert van de eengemaakte Europese markt; de landen die bezwaar maken tegen steun hóren bij de landen die het meest profiteren. Ik hoop dat iedereen dat naar waarde schat”, zo zei parlementsvoorzitter Sassoli.