Vooruitlopend op de speciale EU-top op 20 februari in Brussel, heeft het Europees Parlement aan de Europese regeringsleiders duidelijk gemaakt waaraan de EU-meerjarenbegroting minimaal moet voldoen. Er moeten in elk geval nieuwe inkomsten worden aangeboord. Desnoods dreigt Straatsburg met een stem tégen de begrotingsplannen van de regeringsleiders.
EU-president Michel heeft de premiers en staatshoofden voor een buitengewone topconferentie naar Brussel geroepen omdat de grote meningsverschillen over inkomsten en uitgaven het functioneren van de EU-machinerie vanaf 2021 tot stilstand dreigen te brengen.
Of de top één, twee of drie dagen gaat duren is nog niet duidelijk. EU-president Michel heeft gezegd dat er hoe dan ook unanimiteit onder de EU-leiders moet komen. Zij zijn het nog steeds niet eens over een gemeenschappelijk standpunt. Oostenrijk heeft al gedreigd met een tegenstem tegen elk soort verhoging.
Het Europees Parlement heeft zijn standpunt voor de financiële kaders al in november 2018 vastgesteld. Dat komt er in grote lijnen op neer dat in de EU moet worden vastgesteld wát we willen doen, dat het takenpakket en het beleid léidend is, en dat de uitgaven daar een gevólg van zijn. Met die benadering is de Europese Commissie het ook in grote lijnen eens. Er is in Brussel en Straatsburg veel kritiek op premiers en ministers die alleen maar over géld praten.
Als voorbeeld wordt dan de oproep van de staatshoofden genoemd die zeggen dat er dringend 10.000 extra douane- en politiemannen aan de Europese grenzen moeten worden gestationeerd tegen de komst van illegale immigranten, maar dat vervolgens de ministers van Financiën daar dan geen geld voor uittrekken. Hetzelfde geldt voor Klimaatbeleid: iedereen vindt dat er zo snel mogelijk iets aan gedaan moet worden, maar de zuinige EU-landen hebben er kennelijk geen geld voor over.
De leden van het Europees Parlement zullen vandaag nogmaals pleiten voor een ambitieus meerjarig financieel kader (MFK) voor de periode 2021-2027. Dat budget moet genoeg geld vrijmaken, niet alleen voor alle bestaande taken en werkzaamheden, maar ook voor belangrijke nieuwe zaken zoals klimaatactie, onderzoek, digitalisering, steun voor jeugdwerkgelegenheid en het midden- en kleinbedrijf. Tegelijkertijd moet ook bestaande EU-subsidies voor plattelandsgemeenschappen, boeren en armere regio´s intact blijven.
Kern van het eisenpakket van het Europarlement is dat er in de meerjarenbegroting in elk geval ‘nieuwe inkomsten’ moeten komen. Er is al enige tijd sprake van invoering van een EU-statiegeld op plastic flesjes. Dat willen een paar ministers niet, omdat in hun land winkeliers en bedrijfstakken er tegen zijn.
Ook is er binnen de EU al sprake van de invoering van een soort internet/advertentie-belasting. Ook daar zijn sommige landen nu nog tegen, uit vrees voor Amerikaanse tegenmaatregelen. Daarnaast is de boete annex straf voor euro-onvriendelijke EU-landen omstreden. Er zijn plannen om subsidies in te trekken van EU-landen (zoals Polen en Hongarije) als ze zich niet houden aan EU-gedragsregels.
Voor zulke nieuwe inkomstenbronnen geldt dat het ‘belastingen’ zijn, en daarover is in de EU-regels afgesproken dat daarover eenstemmigheid (‘unanimiteit’) onder de premiers en ministers moet zijn. In het Europees Parlement kunnen zulke ingrijpende besluiten bij gewone meerderheid worden aangenomen.
De Nederlandse PvdA-Europarlementariër Paul Tang zei aan vooravond van het plenaire debat dat voor de sociaaldemocraten een moderne en slagvaardige begroting belangrijker is dan een arbitrair getal. De starre houding van premier de Nederlandse premier Mark Rutte en de Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz die zich blindstaren op maximaal 1,00 %, staat volgens hem vooruitgang in de weg.
Ook andere Eurofracties hekelden de financiële drempels die tot nu toe door enkele welvarende West-Europese landen worden opgeworpen. De Nederlandse Europarlementariër Bas Eickhout (Groenen) noemde dat ‘Penny wise, Pound foolish’