Lagarde legt op 7 februari 2027 haar functie neer, acht maanden voordat haar termijn zou aflopen. De voormalige Franse minister van Financiën staat sinds 2019 aan het hoofd van de ECB. Haar vertrek maakt het mogelijk om de nieuwe president te benoemen voordat Frankrijk in april opvolger voor president Macron kiest.
Le Pen
De huidige Franse president kan daardoor nog invloed uitoefenen op de ECB-benoeming. Bij de Europese regeringen bestaat bezorgdheid dat een overwinning van Marine Le Pen de onderhandelingen over de opvolging zou bemoeilijken. Macron kan zelf niet opnieuw aan de Franse presidentsverkiezingen deelnemen.
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz heeft aangekondigd dat de Europese regeringsleiders nog voor het einde van dit jaar een opvolger willen aanwijzen. De benoeming wordt onderdeel van onderhandelingen tussen de EU-landen, waarbij zowel de economische opvattingen van kandidaten als nationale belangen een rol spelen.
Lagarde heeft zelf een andere verklaring gegeven voor haar vervroegde vertrek. Zij wil haar vrijheid terug om zich uit te kunnen spreken over politieke en maatschappelijke kwesties. Als ECB-president moet zij politieke neutraliteit bewaren. Lagarde heeft uitgesloten dat zij zelf kandidaat wordt bij de Franse presidentsverkiezingen.
Bezuinigen
De mogelijkheid dat Le Pen aan de macht komt, speelt ook vanwege de financiële problemen van Frankrijk. De hoge staatsschuld en stijgende rente zetten de overheidsfinanciën verder onder druk. Le Pen heeft aangegeven dat de ECB zou moeten helpen bij het oplossen van de Franse financiële problemen.
Daarover bestaat verdeeldheid. Economen waarschuwen dat financiële hulp door de ECB zonder begrotingsdiscipline een gevaarlijk precedent zou scheppen. De centrale bank zou Frankrijk alleen moeten ondersteunen wanneer Parijs bereid is zijn overheidsfinanciën op orde te brengen (lees: fors bezuinigen). Daarmee kan de nieuwe ECB-president tegenover een toekomstige Franse regering komen te staan.
Twee kandidaten
Voor de opvolging van Lagarde worden vooral twee voormalige centralebank-presidenten genoemd: de Nederlander Klaas Knot en de Spanjaard Pablo Hernández de Cos. Knot leidde De Nederlandsche Bank van 2011 tot 2025, De Cos de Spaanse centrale bank van 2018 tot 2024. Beiden hebben ruime internationale ervaring en maakten eerdere Europese financiële crises mee.
Knot staat bekend als voorstander van een streng beleid tegen inflatie, al werd hij onder Lagarde pragmatischer. De Cos legt meer nadruk op economische groei, maar steunde eveneens renteverhogingen en bekritiseerde zijn eigen regering vanwege uitgestelde hervormingen. Hun economische opvattingen liggen daardoor dichter bij elkaar dan hun reputaties suggereren.
Andere functies
Uiteindelijk kunnen politieke afspraken de doorslag geven. Naast het presidentschap komen binnen de ECB ook de functies van hoofdeconoom Philip Lane en bestuurslid Isabel Schnabel vrij. Frankrijk en Duitsland hebben belangen bij de verdeling van deze posten. De Europese regeringsleiders moeten daardoor niet alleen een nieuwe president kiezen, maar ook onderhandelen over de toekomstige leiding van de ECB.
