De fracties van EVP, S&D, Renew en Groenen hebben gezamenlijk een brief opgesteld aan Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Daarin eisen ze een ingrijpende wijziging in het ontwerp van de EU-meerjarenbegroting voor 2028–2034; anders blokkeren ze het voorstel in de komende plenaire vergadering in november of december.
Centraal in hun verzet staat het plan om bestaande Europese subsidiefondsen samen te voegen tot de zogenoemde Nationale en Regionale Partnerschapsplannen (nationale enveloppen). Dat zou voor elk EU-land leiden tot een groot nátionaal fonds waarin EU-subsidies voor plattelandsbeleid, regionale cohesie, landbouw + visserij en sociaal beleid worden gebundeld.
De Commissie en het Parlement hebben tot 12 november de tijd om een ​​compromis te vinden. Op die dag zullen de parlementariërs naar verwachting een resolutie aannemen waarin een deel van de zevenjarige begroting officieel wordt verworpen, tenzij aan hun eisen wordt voldaan.
De Europese Commissie heeft een forse koerswijziging aangekondigd om geld vrij te maken voor meer Europese Defensie-industrie en voor modernisering en uitbreiding van de Europese economie. Brussel wil meer op eigen benen kunnen staan, los van de Verenigde Staten en China.
Het voorgestelde totale EU-meerjarenbudget bedraagt ongeveer 2 biljoen euro – zo’n 700 miljard meer dan de huidige begroting. Ondanks de stijging wordt juist fors bezuinigd op het plattelandsbeleid, waarvan het budget op de landbouwbegroting daalt van 387 naar 295,7 miljard euro.
Het plattelandsfonds wordt in die plannen samengevoegd met het regionale cohesiefonds, waarover dan niet langer het Europees Parlement maar de nationale regeringen de zeggenschap krijgen.
Vooral boerenorganisaties vrezen dat nationale regeringen daardoor meer controle krijgen over landbouwgelden, waardoor het Europese landbouwbeleid versnipperd raakt en boeren in verschillende landen onder ongelijke voorwaarden moeten gaan werken. De brief noemt deze her-nationalisatie van het GLB een gevaar voor het gelijke speelveld binnen de Europese landbouwmarkt.
De vier centrumfracties eisen dat het GLB een zelfstandig beleidsterrein blijft, met een eigen budget en duidelijke Europese spelregels. Het is echter de vraag of Brussel geheel wil afzien van de aangekondigde herijking van de landbouwgelden, zeker nu duidelijk wordt dat de meeste EU-landen instemmen met de voorgestelde herschikking in de MFK-meerjarenbegroting.
De vier fracties, die samen 454 van de 720 zetels in het Europees Parlement bezetten, waarschuwen bovendien voor een democratisch tekort. Volgens hen wordt het Europees Parlement buitenspel gezet bij de goedkeuring van nationale plannen en bij beslissingen over herverdeling van landbouwgelden.
In vergader-technische zin speelt het conflict zich nog deels achter de schermen af, maar komende week kunnen de vier ‘regerende’ fracties in Straatsburg een finaal standpunt innemen. Met hun dreigement om het voorstel te blokkeren zetten de coalitiefracties de Europese Commissie zwaar onder druk.
Begrotingscommissaris Piotr Serafin heeft inmiddels laten doorschemeren dat de Commissie tot een compromis bereid is, 'mits dat juridisch haalbaar is'. Hij doelt daarmee op het feit dat de EU-landen op regeringsniveau al hebben ingestemd met de verschuiving van de landbouwgelden naar Defensie-industrie. Ook vinden veel ministers het een gunstige ontwikkeling dat de Cohesie-miljarden meer onder hun eigen zeggenschap gaan komen.