Het Gerecht verwierp vorige week een rechtszaak van de milieuorganisatie Antidote Europe tegen de Europese Commissie. De organisatie wilde de tienjarige verlenging van de toelating uit 2023 ongedaan maken. Volgens de rechter heeft de Commissie de mogelijke kankerrisico's voldoende laten onderzoeken.
De rechters oordeelden dat Europese toezichthouders niet onomstotelijk hoeven te bewijzen dat een stof veilig is voordat deze wordt toegelaten. De Europese Commissie mocht vertrouwen op de eerdere wetenschappelijke beoordeling. Twee aanvullende onderzoeken werden om procedurele redenen buiten beschouwing gelaten.
Bayer
Chemieconcern Bayer, producent van Roundup op basis van glyfosaat, steunde de Commissie in de rechtszaak. Antidote Europe moet de proceskosten van de Commissie betalen. De organisatie kan nog in beroep gaan. EU-landen mogen ondertussen nationale beperkingen blijven opleggen aan het gebruik van glyfosaat, zoals Frankrijk tot nu toe doet.
De uitspraak komt terwijl Brussel de toelating van bestrijdingsmiddelen ingrijpend wil vereenvoudigen. De Commissie stelt voor om de meeste werkzame stoffen na hun eerste goedkeuring niet meer automatisch opnieuw te onderzoeken. Nieuwe wetenschappelijke inzichten kunnen dan wel aanleiding zijn voor een nieuwe beoordeling.
Wetenschappers
Momenteel volgt na de eerste toelating van maximaal tien jaar een herbeoordeling, waarna iedere vijftien jaar opnieuw onderzoek plaatsvindt. Meer dan vijfhonderd wetenschappers waarschuwen dat het schrappen van deze controles risico's oplevert voor gezondheid en milieu. Zij willen eerst onafhankelijk onderzoek naar de gevolgen.
De EU-landen willen minder ver gaan dan de Commissie en voor de meeste stoffen een beperkte toelatingsperiode behouden. Het Europees Parlement moet zich nog uitspreken. Begin december worden daarover commissiestemmingen verwacht, gevolgd door een stemming van het voltallige Parlement halverwege december.
Geen alternatief
Voorstanders van versoepeling wijzen op jarenlange vertragingen bij de toelating van nieuwe middelen. Ook biologische alternatieven komen daardoor langzaam beschikbaar. Landbouworganisaties vrezen hogere kosten en productieproblemen wanneer bestaande bestrijdingsmiddelen verdwijnen voordat vervangers beschikbaar zijn.
Tegenstanders wijzen op gezondheidsrisico's voor landarbeiders. Onderzoek legt verbanden tussen blootstelling aan bepaalde pesticiden en Parkinson. Alleen Frankrijk, Duitsland en Italië erkennen deze aandoening als beroepsziekte. Vakbonden willen betere bescherming, registratie van blootstelling en mogelijkheden voor schadevergoeding.
Minder effect
Ondertussen heeft de Commissie de toelating van 26 werkzame stoffen tijdelijk verlengd omdat herbeoordelingen nog lopen. Ook bij andere landbouwmaatregelen blijkt milieubescherming moeizaam: Europese subsidies voor vermindering van stikstofuitstoot leverden in verschillende landen in 2023 minder op dan gepland.
