In Slowakije lopen meerdere onderzoeken naar fraude met Europese landbouwgelden. Het Europees Openbaar Ministerie heeft aanklachten ingediend tegen individuen en bedrijven die gebruik maakten van valse documenten en claims voor grond die zij niet bezaten. Door inspecties zijn betalingen stopgezet en teruggevorderd, waardoor verdere schade kon worden voorkomen.
Politico bracht daarnaast onlangs de Hacienda-zaak naar buiten. Daarbij werden fondsen voor stimulering van toeristenpensions op het platteland in werkelijkheid gebruikt voor de bouw van privévilla’s voor ambtenaren en hun vrienden. Volgens critici fungeert het Slowaakse nationale agrarisch agentschap al jaren als een “bank voor oligarchen”. Het agentschap ontkent, maar oppositiepartijen eisen structurele hervormingen en verantwoording.
De onthullingen hebben de Slowaakse politiek in beroering gebracht. Oppositieleiders stellen dat tientallen miljoenen euro’s zijn misbruikt door regeringsgetrouwen. Premier Robert Fico spreekt echter van een verzonnen schandaal en verdedigt de bestaande controles. Maatschappelijke organisaties waarschuwen juist dat systemische corruptie diepgeworteld is en dat klokkenluiders worden geneutraliseerd in plaats van beschermd.
Ook in Tsjechië staat misbruik van EU-gelden opnieuw op de agenda. Radio Prague International meldde dat het landbouwministerie terugbetaling eist van subsidies bij Agrofert, het concern dat in verband wordt gebracht met oud-premier Babiš. Daarmee krijgt een dossier dat al jaren tot spanningen met Brussel leidt een nieuwe financiële wending.
Begin volgende maand zijn er in Tsjechië parlementsverkiezingen. Dan probeert Babis opnieuw aan de macht te komen.
De Tsjechische zaak onderstreept dat frauduleus gebruik van Europese landbouwfondsen vaak een langdurige nasleep kent. Waar eerdere onderzoeken al verbanden aantoonden tussen politieke netwerken en subsidieconstructies, dwingen nieuwe juridische stappen tot daadwerkelijke financiële correcties. Het benadrukt hoe complex en hardnekkig de verwevenheid van politiek en agrarische belangen kan zijn.
In Griekenland is een omvangrijke affaire rond landbouwsubsidies uitgegroeid tot een nationale politieke crisis. Onderzoekers ontdekten dat 1.036 belastingnummers samen ongeveer 22,6 miljoen euro subsidie onterecht ontvingen. Veel van die claims waren gebaseerd op niet-bestaande landbouwpercelen en fictieve veestapels. De Griekse uitvoeringsinstantie OPEKEPE ligt zwaar onder vuur vanwege gebrekkige controles en politieke inmenging.
De Griekse autoriteiten zijn gestart met terugvorderingen en beslagleggingen. Tegelijk heeft de regering aangekondigd dat taken van OPEKEPE worden herverdeeld naar de belastingdienst om strenger toezicht te garanderen. Een parlementaire enquête die maandag van start gaat, moet blootleggen hoe ambtenaren en politici jarenlang het frauduleus aanvragen, toekennen en uitbetalen van subsidies hebben toegestaan.
De drie dossiers laten samen zien dat het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van de EU al jarenlang onder druk staat door misbruik en corruptie. Slowakije kampt met systemische tekortkomingen, Tsjechië met nasleep rond Agrofert en Griekenland met een parlementaire enquête naar grootschalige fraude. In alle gevallen draait het niet alleen om terugvordering van miljoenen, maar ook om herstel van vertrouwen in het stelsel van Europese landbouwsubsidies.