De zaak opent de deur voor omwonenden en milieuorganisaties om hiermee naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens te stappen.
De rechtszaak draaide om ernstige milieuvervuiling door grootschalige varkenshouderij in de regio Galicië. Jarenlang stroomde mest en spoelwater van een varkensbedrijf in het stuwmeer bij As Conchas. Daardoor werd het reservoir zodanig vervuild dat het water ongeschikt werd voor drinkwater, zwemmen en landbouw-irrigatie.
De rechtbank oordeelde dat het uitblijven van ingrijpen door de regionale overheid neerkomt op een schending van fundamentele rechten. De overheid is verplicht om de volksgezondheid en het milieu te beschermen. Die plicht werd volgens de rechters jarenlang genegeerd.
De uitspraak verplicht de regionale autoriteiten nu tot een grootschalige sanering van het gebied en structurele bescherming van omwonenden tegen verdere schade.
De zaak werd aangespannen door omwonenden van het meer As Conchas in de provincie Ourense, samen met een milieuorganisatie. Ze konden onderbouwen dat de overlast direct samenhing met de industriële mestverwerking van een nabijgelegen slachthuis. De rechtbank vond dat de autoriteiten jarenlang signalen hadden genegeerd, ondanks waarschuwingen van zowel bewoners als deskundigen.
De uitspraak geldt als een precedent. Omdat het oordeel gebaseerd is op het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, kunnen vergelijkbare klachten nu ook worden aangekaart bij het Europees Hof. Daarmee krijgt de juridische strijd tegen de impact van intensieve veehouderij in Spanje en andere Europese landen een nieuwe dimensie.
Spanje is binnen de Europese Unie de grootste producent van varkensvlees. Het land is goed voor ongeveer een kwart van de totale EU-productie. De varkensindustrie is geconcentreerd in een beperkt aantal regio’s en speelt een grote economische rol. Tegelijkertijd groeit de maatschappelijke kritiek op de ecologische schade en de gezondheidsrisico’s.
In diverse regio’s zijn al eerder wetenschappelijke rapporten verschenen over de schade aan bodem en grondwater. Die vervuiling is op sommige plaatsen zo ernstig dat herstel op korte termijn niet meer mogelijk is. Vooral nitraten en ammoniak uit mestopslag en lozing tasten drinkwaterbronnen en ecosystemen blijvend aan. Sommige gronden zijn voor decennia onbruikbaar verklaard.
De uitspraak dwingt nu tot ingrijpen. Lokale overheden zijn verplicht gesteld om het vervuilde water te reinigen en nieuwe vervuiling te voorkomen. Daarmee ontstaat voor het eerst een juridische stok achter de deur om structurele veranderingen af te dwingen in de industriële veehouderij.