Een belangrijk punt van kritiek is de ruimere mogelijkheid om afgewezen asielzoekers gevangen te zetten. Ook de mogelijkheid om illegalen zonder status over te brengen naar terugkeerkampen buiten de Europese Unie stuit op veel verzet. Volgens critici kunnen deze maatregelen leiden tot langdurige vrijheidsbeperking en onvoldoende bescherming van de rechten van betrokkenen.
Kwetsbaren
De Rooms-Katholieke bisschoppen waarschuwen dat elk migratiebeleid moet uitgaan van de onaantastbare waardigheid van ieder mens. Zij benadrukken dat ook mensen zonder verblijfsverghunning recht houden op een eerlijke behandeling en passende rechtsbescherming. Vooral voor kwetsbare personen vragen zij extra aandacht en bescherming.
Minder rechten
Mensenrechtenorganisaties sluiten zich daarbij aan. Zij vrezen dat de nieuwe regels kunnen leiden tot situaties waarin mensen moeilijk toegang hebben tot juridische bescherming of toezicht. Volgens hen moeten fundamentele rechten onder alle omstandigheden gewaarborgd blijven, ook wanneer terugkeerbeleid wordt aangescherpt.
Promotion
De discussie laaide vorige week opnieuw op nadat het Europees Parlement de nieuwe Return Regulation had goedgekeurd. De wet is bedoeld om de terugkeer van mensen die geen recht hebben op verblijf in de Europese Unie te versnellen en beter uitvoerbaar te maken.
Extreemrechts
De stemming verliep niet zonder spanningen. De (extreem-)rechtse meerderheid van het Europees Parlement stemde vóór het voorstel. Direct na de uitslag ontstonden felle reacties in de vergaderzaal. Rechtse Europarlementariërs scandeerden leuzen om afgewezen migranten terug te sturen (‘send them back’) , terwijl andere parlementariërs daarop reageerden met afkeurende kreten (‘shame on you’).
Confrontatie
Die confrontatie onderstreepte hoe verdeeld de meningen over het Europese migratiebeleid zijn. Voorstanders zien strengere terugkeerregels als noodzakelijk om bestaande afspraken geloofwaardig te houden. Tegenstanders vrezen juist dat de bescherming van fundamentele rechten daardoor onder druk komt te staan.
Volgens de kerkelijke organisaties en andere critici mag migratie niet uitsluitend worden benaderd als een kwestie van grensbewaking of terugkeerprocedures. Zij wijzen erop dat achter iedere zaak een mens schuilgaat, die recht heeft op een behandeling die zijn of haar waardigheid respecteert.
Twee soorten
Daarbij benadrukken zij dat veel mensen hun land verlaten vanwege oorlog, geweld, vervolging, armoede of andere ernstige omstandigheden. Volgens hen moet Europees beleid rekening blijven houden met die achtergronden en voldoende bescherming bieden aan mensen die daarop zijn aangewezen. Voorstanders zeggen dat aanvragen van vluchtelingen uit gevaarlijke oorlogslanden anders behandeld zullen worden dan van asielzoekers op zoek naar een beter leven.
Ook de Europese Commissie benadrukte in een verklaring vrijwel gelijktijdig rond Wereldvluchtelingendag (19 juni) het belang van bescherming voor mensen die gedwongen op de vlucht zijn. Volgens de Commissie blijft het beschermen van vluchtelingen en het respecteren van hun rechten een belangrijke verantwoordelijkheid van de Europese Unie.