Die ingrijpende heroriĆ«ntatie op de Europese taken voor de komende jaren leidt tot miljardenbezuinigingen, om meer geld te kunnen vrijmaken voor steun aan OekraĆÆne in de oorlog tegen de Russische invasie. Ook is versterking van de eigen Europese economie en de opbouw van een eigen Defensie-industrie nodig, en willen de EU-landen minder afhankelijk worden van import uit niet-EU-landen (lees: Rusland, China en de VS).
Het vergader-circuit dat nu in Brussel op gang komt, kan zoān twee jaar duren. Niet alleen hebben de vakministers van de EU-landen iets te zeggen over de taken die de EU-Commissarissen moeten gaan uitvoeren, maar ook de fracties in het Europees Parlement. En uiteindelijk moeten de regeringsleiders en staatshoofden van de EU-landen ermee instemmen.
De (demissionaire) Nederlandse minister van FinanciĆ«n Heinen heeft als eerste onderhandelingspositie ingenomen ādat Nederland tegen het huidige voorstel isā. In een vraaggesprek met de Financial Times noemde hij de meerjarenbegroting ā dead on arrivalā. Dat liet Heinen weten aan de EU-ministers van FinanciĆ«n die afgelopen week na de terugkeer van het zomerreces bijeen waren in Kopenhagen.
De onderhandelingen over de nieuwe Europese meerjarenbegroting bepalen niet alleen de financiƫle koers van de EU, maar ook de toekomst van het landbouwbeleid. Tijdens de vergadering van de landbouwministers maandag en dinsdag bleek dat de voorgestelde veranderingen veel vragen oproepen.
De landbouwministers hebben zich voor het eerst gebogen over de combinatie van een nieuw landbouwbeleid en een nieuwe (veel lĆ”gere) landbouwbegroting. De Europese Commissie wil vanaf 2028 het landbouwgeld onderbrengen in Ć©Ć©n groot fonds dat ook andere beleidsterreinen financiert. Voor inkomenssteun aan boeren wordt daarin minimaal ā¬293,7 miljard gereserveerd. Dat bedrag ligt vast, maar landen krijgen meer vrijheid om het geld zelf te verdelen.
Die opzet stuit op verzet. Veel agri-ministers willen de bestaande structuur behouden, met twee aparte geldstromen: directe betalingen aan boeren en aparte programmaās voor plattelandsontwikkeling. Zij vrezen dat landbouw straks moet concurreren met andere uitgaven, waardoor boeren minder zekerheid krijgen.
De Deense voorzitter van de landbouwraad benadrukte dat de EU juist eenvoudiger beleid nodig heeft, met aandacht voor jonge boeren, voedselzekerheid en vergroening. Daarover komen de komende maanden nieuwe discussies, niet alleen door de landbouwministers maar ook door hun collegaās van Milieu, Defensie, FinanciĆ«n en zelfs de premiers en presidenten van de EU-landen
Donderdag wordt in Brussel een breed overleg gehouden tussen leden van de Landbouwcommissie van het Europees Parlement, samen met Landbouwcommissaris Christoph Hansen en huidige EU-voorzitter Denemarken. Ook Europese landbouworganisaties zullen daar hun commentaar leveren op het voorstel voor een nieuw (ingeperkter) Europees landbouw- en voedselbeleid voor de periode 2028 - 2035.