Bezwaren van met name landbouwlanden worden binnen de bestaande EU-procedures afgehandeld, zodat een formele aanpassing van de tekst niet meer nodig is, zegt de Commissie.
Het besluit om het akkoord in zijn huidige vorm in stemming te brengen, verkleint de kans dat een meerderheid van de EU-landen de afronding nog kan blokkeren. Brussel heeft ook afgezien van de optie om het verdrag in afzonderlijke delen te laten goedkeuren. Een gesplitste procedure zou het risico vergroten dat één deel wel en een ander deel niet wordt aangenomen, waardoor het hele pakket zou vastlopen.
Het Mercosur-akkoord is een van de grootste handelsafspraken die de EU ooit heeft gesloten. Het voorziet in de afschaffing van een aanzienlijk deel van de invoerrechten en creëert zo een gezamenlijke markt met honderden miljoenen consumenten. De Europese Commissie wil het verdrag dit jaar nog afronden als onderdeel van een bredere herziening van de handelsstrategie.
Voor boerenorganisaties en landbouwbonden in verschillende EU-landen is dit vooruitzicht aanleiding voor hernieuwde mobilisatie. In Frankrijk hebben vakbonden aangekondigd dat zij opnieuw acties op straat gaan voeren en wegen zullen blokkeren om de regering onder druk te zetten. Ook in Italië en Polen wordt protest voorbereid, waarbij boeren dreigen met massale demonstraties in hoofdsteden en bij regeringsgebouwen om de goedkeuring te verhinderen.
De Europese Commissie benadrukt juist de kansen van het akkoord. Het zou de positie van Europese bedrijven wereldwijd versterken en toegang geven tot een markt waar de vraag naar industriële goederen en diensten sterk groeit. In combinatie met nieuwe onderhandelingen met Aziatische en Afrikaanse landen ziet Brussel het Mercosur-verdrag als een essentiële bouwsteen voor meer economische slagkracht.
De verwachtingen in de landbouw liggen duidelijk anders. Boeren vrezen dat een toestroom van goedkoper Zuid-Amerikaans rundvlees, kippenvlees en suiker de concurrentiepositie van Europese producenten zal ondermijnen. Ook bestaan zorgen over verschillen in milieu- en productiestandaarden, waardoor Europese boeren oneerlijk benadeeld zouden worden. Voorstanders van het verdrag spreken dit tegen en wijzen op bestaande beschermingsmechanismen.
De internationale context speelt een belangrijke rol bij de haast die Brussel heeft. De recente verhoging van invoerheffingen door de Verenigde Staten op Europese producten heeft de druk vergroot om elders nieuwe handelsvoordelen veilig te stellen. Het Mercosur-akkoord wordt daarom niet alleen gezien als een economische kans, maar ook als een antwoord op veranderende geopolitieke verhoudingen.
Bovendien wil voorzitter Von der Leyen het verdrag graag afhandelen gedurende het huidige Braziliaanse voorzitterschap van Mercosur.
De procedure die nu in gang wordt gezet, leidt eerst tot bespreking door de ministers van de 27 lidstaten. Daarna volgt de stemming in het Europees Parlement. Daarmee ligt de uiteindelijke beslissing bij de politieke instellingen zelf. Verwacht wordt dat, als de procedure zonder nieuwe blokkades verloopt, de formele afronding van het proces nog dit jaar kan plaatsvinden.
Update: de Europese Commissie heeft ook besloten het al bestaande handelsverdrag met Mexico te actualiseren en uit te breiden. Dat wordt gelijktijdig ter goedkeuring aan de EU-landen en het EP voorgelegd.