Volgens de Europese Commissie moet Europa sterker en zelfstandiger worden in een wereld die steeds onvoorspelbaarder wordt. Dat betekent minder afhankelijkheid van andere landen voor energie, technologie en grondstoffen. Brussel wil dat de Europese economie beter bestand is tegen schokken van buitenaf.
De koers die Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in september in haar jongste State of the Union aankondigde, krijgt hiermee vorm. Waar de nadruk eerder lag op regels en toezicht, ligt het accent nu op groei, innovatie en samenwerking. Brussel wil bouwen in plaats van afbreken, zo zei Commissievoorzitter Von der Leyen bij de presentatie van haar Werkplan 2026.
Het werkprogramma weerspiegelt de nieuwe werkelijkheid waarin de EU moet opereren. De Russische oorlog tegen Oekraïne dwingt de EU-landen tot investeringen in energiezekerheid en defensie. Tegelijk wil de Unie zich wapenen tegen de handelsconflicten die onder de Amerikaanse president Trump begonnen.
In de plannen voor 2026 staan economische weerbaarheid en innovatie centraal. De Commissie werkt aan nieuwe wetten voor biotechnologie, circulaire economie en goedkopere energie. Daarnaast worden oude regels herzien om de interne markt eenvoudiger en eerlijker te maken.
De EU-landen en het Europees Parlement hebben afgesproken om overbodige overheidscontrole aan te pakken. Brussel wil wetten en regels schrappen die niet meer werken en wil bestaande regels eenvoudiger maken. “Minder maar betere regels” is het uitgangspunt.
De Nederlandse Europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks-PvdA) reageerde positief op de nieuwe toon. De duo-fractievoorzitter van de Groenen ziet daarin concrete stappen om industrie, klimaatbeleid en sociale zekerheid te combineren. Wel dringt hij erop aan dat de plannen ook echt worden omgezet in wetgeving, en niet blijven steken in voornemens.
Dierenwelzijnsorganisaties reageren juist teleurgesteld. In het werkprogramma ontbreekt elk nieuw wetsvoorstel om misstanden in de veehouderij of veetransporten aan te pakken. Alleen een niet-bindende strategie over veehouderij staat gepland voor volgend jaar.
Ook de hervorming van de veetransportwet, bedoeld om de reistijd van slachtdieren te verkorten, zit muurvast. Onderhandelingen tussen de EU-landen en het Europees Parlement liggen stil. Voorlopig lijkt er geen vooruitgang, tot frustratie van organisaties die al jaren om strengere regels vragen.