Een belangrijk onderdeel is dat aanvragen van mensen uit landen die als âveiligâ worden gezien, sneller kunnen worden beoordeeld en afgewezen. Het idee daarachter is dat procedures daardoor korter kunnen. Daarbij gaat het onder meer om aanvragers uit Bangladesh, Colombia, Egypte, India, Marokko, TunesiĂ« en Kosovo.
Wat âveiligâ precies betekent en hoe vaak de lijst van 'veilige landen' tussentijds kan worden aangepast, is nog niet duidelijk.
Ook gaat straks een rol spelen waar iemand straks ' tijdelijk' naartoe kan worden doorgestuurd, in afwachting van afhandeling van zijn/haar asielverzoek. Het gaat om plannen waarbij aanvragers naar een land buiten de EU kunnen worden gestuurd dat als veilig geldt, ook als dat niet hun land van herkomst is.
Hoe zal worden gecontroleerd of iemand in dat tijdelijke opvangland daadwerkelijk bescherming krijgt, is volgens critici nog niet uitgewerkt.
Een tweede onderdeel van het nu door EU-ministers en door EU-politici geaccordeerde voorstel is terugkeer: het sneller uitzetten van mensen die geen verblijfsrecht hebben gekregen. Volgens de Europese Commissie gaan âdrie op de vierâ afgewezen asielzoekers na een afwijzing niet terug naar hun eigen land. Dat moet volgens de plannen veranderen.
Daarvoor worden strengere middelen genoemd, zoals het langer kunnen vasthouden in afwachting van vertrek, strengere of langere inreisverboden en nieuwe plichten voor ongedocumenteerden die moeten vertrekken. Welke waarborgen in zulke situaties gelden en hoe toezicht wordt georganiseerd, is volgens critici nog niet vastgesteld.
Mensenrechten en rechtsbescherming zijn een terugkerend twistpunt. Er worden zorgen genoemd over detentie, uitzetting en het sturen naar landen buiten de EU, terwijl ook wordt onderstreept dat rechten gerespecteerd moeten worden. Op onderdelen ontbreekt nog precieze uitleg over hoe dat in de praktijk gebeurt.
Politiek is het immigranten-pakket omstreden: de centrumrechtse en conservatieve fracties kregen de steun van radicaal- of uiterst rechtse partijen, wat van liberale en centrumlinkse fracties leidde tot kritiek en verwijten over âsamenwerking over rechtsâ Tegelijk benadrukken voorstanders dat strenger beleid nodig is om grip te krijgen op migratie.
De EU-landen zijn het nog niet eens over een belangrijk onderdeel van de nieuwe aanpak: de verdeling van huisvesting van toegelaten asielzoekers over de 27 EU-landen. Sommige EU-landen willen geen asielzoekers van andere EU-landen overnemen. In dat geval moeten zulke weigeraars gaan meebetalen aan de opvang van asielzoekers in die andere EU-landen.