In dit meerjarig financieel kader (MFK) wordt door de Europese Commissarissen een forse verschuiving van huidige EU-begrotingen en budgetten voorgesteld. Daarover moeten nu de vakministers van de 27 EU-landen en het Europees Parlement het de komende maanden eens zien te worden.
De Europese Unie verschuift haar prioriteiten richting hogere defensie-uitgaven en een sterker industriebeleid. Daardoor komen de budgetten voor milieu en klimaat onder druk te staan. Daarmee rijst de vraag of de afgesproken doelen voor forse vermindering van de uitstoot van broeikasgassen nog haalbaar zijn.
De EU heeft jarenlang sterk ingezet op het terugdringen van de uitstoot. Met de nieuwe nadruk op Defensie en industriële onafhankelijkheid verliest klimaatbeleid nu terrein. Deskundigen waarschuwen dat de halvering van uitstoot binnen de komende vijftien jaar hierdoor niet kan worden gehaald.
Tegelijkertijd staat het behoud en herstel van moerassen hoger op de agenda. Het vernatten van rivierdelta’s en kustgebieden kan veel koolstof vasthouden en vervening tegengaan. Critici merken echter op dat deze aanpak nog onvoldoende wetenschappelijk doorgerekend is. De daadwerkelijke bijdrage aan klimaatdoelen blijft daarom onzeker.
In Finland, Polen en de Baltische landen worden momenteel plannen gemaakt om grote bos- en natuurgebieden aan de grens met Rusland te vernatten. Die gebieden zouden bij een eventuele militaire dreiging dienen als natuurlijke barrière voor tanks.
Denemarken kreeg onlangs toestemming van de Europese Commissie om ruim 626 miljoen euro te besteden aan de aanleg van nieuwe bossen. Daarmee worden tienduizenden hectare landbouwgrond, vooral van de zuivelsector, omgevormd tot natuurgebied.
De Deense overheid, het bedrijfsleven en gemeentebesturen hebben de afgelopen jaren een ingrijpend tripartite transitieplan opgesteld voor het Deense platteland en voor de Deense intensieve landbouw en veehouderij.
Daarbij is niet geformuleerd wat alle belanghebbenden vooral nÃét willen, maar wat ze samen wèl willen. Het gaat om een van de grootste natuurprojecten in Europa van de laatste jaren.
Die goedkeuring van die Deense plannen toont aan dat Brussel subsidies voor bosaanleg en natuurherstel niet langer als marktverstorend beschouwt. Voorheen golden zulke subsidies vaak als concurrentievervalsing tussen boeren en andere sectoren. Nu geldt natuurherstel juist als essentieel onderdeel van de Europese klimaat- en milieustrategie, ook al is het budget beperkter geworden.
Internationaal groeit de erkenning dat wetlands van groot belang zijn. Hun herstel helpt niet alleen bij het tegengaan van uitstoot van CO2, maar ook bij het beschermen van de biodiversiteit. Rapporten benadrukken dat Europese landen nog ver achterlopen bij natuurherstel, zoals bijvoorbeeld door het terugbrengen van verdwenen moerasgebieden.
Ook benadrukt de Europese Commissie steeds vaker dat EU-landen milieu- en klimaatsubsidies kunnen gebruiken om hun landbouw- en voedselindustrie te ondersteunen, mits die sectoren bereid zijn ‘bedrijfstak-vreemde’ subsidiecriteria te accepteren.