Het rapport Europe’s Environment 2025 schetst een somber beeld. Hoewel de uitstoot van broeikasgassen sinds 1990 met 37 procent is gedaald en het aandeel hernieuwbare energie sinds 2005 is verdubbeld, is de algemene staat van het milieu “niet goed”. De biodiversiteit neemt verder af en meer dan tachtig procent van de beschermde habitats verkeert in slechte staat. Ook zestig tot zeventig procent van de Europese bodems is gedegradeerd.
Volgens het EEA wordt de druk vooral veroorzaakt door niet-duurzame productie- en consumptiepatronen, met name in de landbouw en het voedselsysteem. Slechts 37 procent van de oppervlaktewateren in Europa verkeert nog in goede ecologische conditie. Een tekort aan schoon water treft inmiddels een derde van de bevolking en het Europese grondgebied.
Europa warmt bovendien twee keer zo snel op als het wereldwijde gemiddelde. De gevolgen daarvan worden steeds zichtbaarder in extreme weersomstandigheden, overstromingen, droogtes en bosbranden.
Tussen 1980 en 2023 liepen de economische verliezen in de EU op tot meer dan 700 miljard euro, terwijl alleen al de periode 2021–2023 goed was voor meer dan 160 miljard euro schade. In 2022 stierven naar schatting 70.000 mensen door hittegolven.
Het agentschap waarschuwt dat klimaatverandering en milieudegradatie een directe bedreiging vormen voor het concurrentievermogen van Europa. De economie is sterk afhankelijk van natuurlijke hulpbronnen, terwijl hun kwaliteit achteruitgaat. Om de veerkracht van vitale sectoren zoals voedselvoorziening en drinkwatervoorziening in stand te houden, is beter beheer van land en water noodzakelijk.
In het rapport wordt benadrukt dat de Green Deal-maatregelen (van de vorige EU-Commissie) cruciaal zijn om verdere achteruitgang te voorkomen. Toch pleiten in het Europees Parlement verscheidene conservatieve en rechtse fracties de laatste tijd voor het terugdraaien van deze regels, vooral in de landbouw- en energiesector. Volgens het Milieuagentschap zou een verzwakking van de milieuwetten de economische en sociale risico’s juist vergroten.
Ondanks de negatieve trends ziet het EEA ook lichtpuntjes. De luchtkwaliteit is verbeterd, de energie-efficiëntie toegenomen en de circulaire economie breidt zich uit. Hernieuwbare energiebronnen waren in 2023 goed voor meer dan een kwart van het totale energieverbruik in de Europese Unie. Daarmee groeit de kans dat de EU in 2050 klimaatneutraal kan worden, mits het huidige beleid wordt voortgezet.
Volgens het agentschap moet de EU vasthouden aan haar duurzaamheidsdoelen en bezuinigingen op milieubeleid vermijden. Anders dreigt het continent een onomkeerbare ecologische en economische achteruitgang te ervaren. “Wat we vandaag doen, zal onze toekomst vormgeven,” zei EEA-directeur Leena Ylä-Mononen bij de presentatie van het rapport.