Sinds de coronaperiode bestellen Europeanen veel vaker kleine producten bij grote internationale webshops. Vooral Chinese platforms versturen dagelijks miljoenen pakketjes naar Europa. Deze zendingen blijven vaak onder de waardegrens van 150 euro, waardoor ze vrijgesteld zijn van invoerrechten en zelden bij doorkomst aan de grens gecontroleerd worden.
Het Europees Parlement noemt die uitzonderingspositie onhoudbaar. Er is sprake van oneerlijke concurrentie voor Europese bedrijven die wél aan alle regelgeving moeten voldoen. Tegelijk komen op deze manier vaak producten de EU binnen die niet aan de Europese veiligheids-, milieu en consumentenregels voldoen.
Een veelgenoemd probleem is dat de meeste van deze pakketjes via luchtpost als zogenoemde 'low-value consignments' worden verzonden. Hierdoor is er nauwelijks sprake van douanetoezicht. Vaak worden producten onjuist of misleidend gedeclareerd om importbelasting te ontlopen.
Het voorstel voor een vaste heffing van twee euro per pakket zou die praktijk moeten ontmoedigen. Tegelijk levert het geld op voor betere handhaving. Er wordt overwogen om deze opbrengst te gebruiken voor versterking van douanecontroles en consumentenbescherming binnen de EU.
Naast een importheffing willen Europarlementariërs dat grote Chinese platforms hun logistiek aanpassen. Idealiter zouden de Chinezen eigen verdeelcentra openen binnen de EU, van waaruit de producten volgens Europese regelgeving verspreid worden. Dat maakt ook milieunormen en retourrechten beter afdwingbaar.
Er is ook kritiek op de huidige digitale platforms. Consumenten denken vaak dat ze bij een Europese winkel kopen, terwijl de verkoper buiten de EU is gevestigd. Daardoor geldt vaak geen garantie, zijn retourprocedures onduidelijk en kunnen klachten niet goed worden afgehandeld.
In de voorstellen klinkt ook de roep om samenwerking tussen de EU-landen. Nationale douanes moeten gegevens delen over verdachte zendingen en malafide webshops. Een centrale EU-databank zou hierbij kunnen helpen, onder meer om herhaalde fraude sneller op te sporen.
Hoewel er brede steun lijkt voor het principe van een pakjesheffing, moet het voorstel nog langs de Europese Commissie en de regeringen van de EU-landen. Pas daarna kan wetgeving volgen. Ondertussen groeit de druk op de EU om snel op te treden tegen wat velen zien als een structurele ontduiking van regels.