De Sacharovprijs voor de vrijheid van denken gaat dit jaar naar het Internationaal Strafhof (ICC) en zijn medewerkers. Parlementsvoorzitter Roberta Metsola maakte de winnaar donderdag bekend. Het Strafhof vervolgt verdachten van genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.
Nipt
De onderscheiding geldt als een politieke steunbetuiging aan het ICC, dat zwaar onder druk staat door Amerikaanse sancties. De keuze was echter niet onomstreden. Bij een besloten stemming onder fractievoorzitters behaalde het Strafhof uiteindelijk een nipte meerderheid tegenover de Tanzaniaanse oppositieleider Tundu Lissu.
De regering-Trump heeft sancties ingesteld tegen rechters, aanklagers en medewerkers van het Strafhof. Volgens betrokkenen bedreigen die maatregelen het functioneren van de internationale rechtspraak. Verschillende fracties in het Europees Parlement eisen daarom dat de Europese Commissie snel met tegenmaatregelen komt.
Anti-blokkering
Een mogelijkheid is een Europese blokkeringsverordening, waarmee Amerikaanse sancties binnen de EU buiten werking kunnen worden gesteld. EU-buitenlandchef Kaja Kallas houdt die mogelijkheid open, maar wil voorlopig ruimte behouden voor diplomatiek overleg met Washington.
D66-Europarlementariër Raquel GarcÃa Hermida-van der Walle wil de Europese besluitvorming versnellen. Zij stelt voor alvast voorbereidingen te treffen, zodat het Parlement onmiddellijk kan instemmen met tegenmaatregelen. Normaal krijgen Europarlementariërs daarvoor twee maanden de tijd.
Journalistenprijs
De Daphne Caruana Galizia-prijs voor onderzoeksjournalistiek ging woensdag naar de Nederlandse Maite Vermeulen en de Italiaanse Giacomo Zandonini. Hun onderzoek voor De Correspondent gaat over de overeenkomst waarbij Italië op Albanees grondgebied een detentiecentrum en een centrum voor asielaanvragen heeft gebouwd.
De journalisten onderzochten achttien maanden lang hoe deze overeenkomst tot stand kwam en waarom andere Europese landen haar als voorbeeld beschouwen. Zij spraken met migranten, advocaten, medewerkers en politici. De toegang tot de centra werd hun geweigerd en belangrijke informatie bleef geheim.
Persvrijheid
Met deze journalistiekprijs benadrukt het Europees Parlement het belang van onafhankelijke berichtgeving en persvrijheid. De onderscheiding is vernoemd naar de Maltese onderzoeksjournaliste Daphne Caruana Galizia, die in 2017 werd vermoord. De prijs bekroont journalistiek die democratie, mensenrechten en rechtsregels verdedigt.
