De Commissie wil het handeldeel van het EU-associatieverdrag met Israël opschorten. Ook wordt een inreisverbod voorbereid voor twee Israëlische ministers die behoren tot de conservatief-radicale flank van de regering. Deze stappen moeten volgens Von der Leyen duidelijk maken dat de EU niet langer wegkijkt van het aanhoudende militaire geweld.
Tijdens haar toespraak in Straatsburg veroordeelde de Commissievoorzitter het Israëlische optreden in Gaza scherp. Zij stelde dat het disproportionele militaire geweld grote humanitaire gevolgen heeft en dat het niet kan doorgaan zonder politieke en economische consequenties. Tegelijkertijd benadrukte ze dat Hamas onmiddellijk alle gijzelaars moet vrijlaten.
Von der Leyen ging ook in op de recente Israëlische bombardementen op Hamas-leiders in Qatar. Zij noemde die bombardementen verontrustend en stelde dat zij de instabiliteit in de regio verder vergroten. Hoewel zij felle kritiek uitte op Israëlisch militair optreden, gebruikte ze het woord genocide niet om de situatie in Gaza te omschrijven.
Het Europees Parlement bespreekt deze week een resolutie over het geweld in de Gazastrook. Daarbij is een centraal twistpunt of de term ‘genocide’ wel of niet in de tekst moet worden opgenomen. Verscheidene fracties zijn er diep verdeeld over, wat een gezamenlijke lijn moeilijk maakt.
De discussie in het Parlement weerspiegelt de groeiende spanning binnen de Europese politiek. Sommige fracties dringen aan op een harde veroordeling met het expliciete gebruik van genocide, terwijl anderen waarschuwen voor juridische en diplomatieke complicaties van zo’n kwalificatie.
Von der Leyen pleitte ook voor een ingrijpende wijziging in de besluitvorming van de EU over buitenlands beleid. Ze stelde voor om het unanimiteitsvereiste af te schaffen en te vervangen door een gekwalificeerde meerderheid. Daarmee zou één lidstaat niet langer in staat zijn om besluiten te blokkeren.
Dit voorstel is duidelijk gericht op landen die vaker EU-besluiten tegenhouden, met name Hongarije. Door de overstap naar meerderheidsbesluitvorming wil de Commissie voorkomen dat Europese buitenlandse politiek verlamd raakt. Of de lidstaten hiermee instemmen, zal de komende maanden blijken.
De koers van de Commissie wijst op een omslag in het Europese beleid ten opzichte van Israël. Waar eerdere reacties vooral bestonden uit diplomatieke oproepen, wordt nu voor het eerst concreet gesproken over sancties en opschorting van handelsvoordelen. Dat maakt de komende beraadslagingen in Raad en Parlement politiek bijzonder geladen.
UPDATE: in een eerdere versie van dit artikel was abusievelijk sprake van Yemen in plaats van Qatar.