Het Parlement beschouwt Rusland momenteel als de belangrijkste buitenlandse bedreiging voor de Europese democratie. Daarbij gaat het niet alleen om het verspreiden van desinformatie, maar ook om het (laten) uitvoeren van cyberaanvallen, sabotage, brandstichting en spionage. Ook Belarus, China, Iran en Noord-Korea worden genoemd als landen van waaruit dergelijke activiteiten plaatsvinden.
Te versnipperd
Een speciale parlementscommissie onderzoekt sinds eind 2024 buitenlandse inmenging, informatiemanipulatie, hybride aanvallen en gecoƶrdineerde desinformatie. Volgens haar eindrapport is de huidige Europese aanpak te versnipperd. Afzonderlijke EU-landen zouden onvoldoende in staat zijn dergelijke dreigingen zelfstandig tegen te gaan.
De Europese Commissie kondigde eerder al een Europees centrum voor democratische veerkracht aan. Het Parlement wil dat deze organisatie uitgroeit tot een onafhankelijk kennis- en coƶrdinatiecentrum, waarin alle EU-landen verplicht deelnemen. Bestaande Europese instrumenten moeten daarin worden samengebracht, zonder nieuwe overlappingen te creƫren.
Promotion
Kallas of VDL?
Onduidelijk is nog onder wiens leiding zoān nieuwe EU-taak komt te staan. Sommigen noemen het een typische militaire taak om het tegen de Russische agressie en verstoring op te nemen. Anderen zeggen dat het zich afspeelt in de schimmige wereld van internet en communicatie, en weer anderen zien nauw verwantschap met diplomatie en spionage.
In de wandelgangen in Brussel en Straatsburg gonst het al enkele maanden van geruchten en onbevestigde berichten dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en enkele invloedrijke landen (Frankrijk en Duitsland) de huidige diplomatieke EEAS-dienst van Buitenlandcommissaris Kaja Kallas willen ontmantelen, terwijl Kallas juist de nieuwe, opgetuigde anti-Russia-unit zou willen leiden.
Digitale waakhond
Tegelijkertijd moeten de bestaande sancties tegen Rusland worden uitgebreid naar personen en organisaties die desinformatie mogelijk maken (de Russische trollenfabrieken en Telegram). Daarnaast wil het Parlement strengere handhaving van bestaande digitale regels, waaronder de Digital Services Act en de AI-verordening. Online-platforms moeten meer verantwoordelijkheid krijgen voor het bestrijden van onder meer door bots aangestuurde verkiezingsinmenging.
De Nederlandse S&D-Europarlementariƫr Kim van Sparrentak (PRO), die aan het rapport meewerkte, vindt dat de Europese Commissie in de bestrijding van bedreigingen tot dusver te weinig ambitie heeft getoond. Volgens haar moet het Europese centrum uitgroeien tot een echte toezichthouder met bevoegdheden en middelen.